Wetenschap - 10 april 2008

Brand beschermt natuur

De kans is groot dat Nederland in de toekomst vaker getroffen wordt door natuurbranden. Tenzij we zelf wat vaker de aansteker erbij pakken, zeggen wetenschappers. Koud vuur in de winter kan hetere vuren ’s zomers voorkomen.

Een groepje vuurspecialisten uit de hele wereld kwam vorige week naar Wageningen om invulling te geven aan een cursus van de onderzoeksschool Production Ecology and Resource Conservation (PE&RC). Zij vragen meer aandacht voor vuur als beheersmaatregel in natuurgebieden.
‘In de Westerse perceptie is vuur een bedreiging die we liever zoveel mogelijk uitsluiten’, vertelt dr. Claudius van de Vijver van PE&RC. Maar dat is onnatuurlijk, zegt botanicus William Bond, professor aan de universiteit van Kaapstad. ‘De wereld is gemaakt om te branden. Zonder branden verliezen we soorten die zich erop hebben aangepast en groeien gebieden dicht.’
Meer begroeiing vergroot ook de kans op extreme branden. ‘Hoe meer biomassa, hoe heter het vuur en hoe moeilijker het te controleren is’, verklaart Van de Vijver ‘Denk aan Portugal, Griekenland en de VS, waar in veel gebieden vuur verbannen werd waardoor biomassa opbouwde en er vervolgens zeer intense, oncontroleerbare branden ontstonden.’
Het kan ook in Nederland optreden denkt Van de Vijver. ‘Het natuurareaal is de afgelopen tien jaar sterk toegenomen. Daarnaast krijgen we te maken met nattere en warmere zomers waardoor planten harder gaan groeien. Dit betekent meer brandbaar materiaal. In een droge periode wordt dit droog en dus ontvlambaar. Een vonk van een boemeltrein of een verdwaalde peuk kan straks genoeg zijn om de Hoge Veluwe af te laten branden’, waarschuwt hij.
Volgens de experts kan inzet van vuur in de winter een dergelijke natuurramp voorkomen. ‘In de wintermaanden kan vuur niet heel heet worden en de meeste dieren zitten onder de grond. Als we dan gecontroleerd stukjes natuurgebied branden, is er in de zomer veel minder brandstof’, vertelt Van de Vijver. ‘Een eventueel brandje in de zomer verspreidt zich dan niet of in ieder geval veel minder intensief.’
Duitsland experimenteert al met vuur. Op de Drover Heide branden beheerders kleine stukjes af. Ook op de Stabrechtse Heide bij Geldrop passen beheerders op kleine schaal vuurbeheer toe. ‘Hierdoor ontstaat een mozaïeklandschap dat ‘s zomers vuur kan tegenhouden’, zegt Van de Vijver. ‘De kleine branden dragen bovendien bij aan de biodiversiteit door het heterogene landschap dat ontstaat.’

Re:ageer