Wetenschap - 22 november 2001

Bossen in Venezuela veranderen in savanne

Bossen in Venezuela veranderen in savanne

Bossen in Zuidoost-enezuela zijn als gevolg van slechte doorworteling van de bodem extra gevoelig voor droogte en veranderen hierdoor geleidelijk in savannes. Dit menen onderzoekers van Wageningen Universiteit, de Universiteit G?ttingen en het Instituto Venezolano de Investigaciones Cient?ficas.

In het grootste natuurreservaat van Venezuela, Canaima, ontdekten de bodem- en bosexperts dat de bomen die hier groeien weliswaar reusachtige vormen aan kunnen nemen, maar dat ze zeer ondiepe wortels hebben. Hierdoor takelen de bomen snel af in tijden van droogte. Ook verloopt hierdoor de hergroei van jonge bomen na een bosbrand vrij langzaam en is de kans groot dat het gebied open blijft: grasland met hier en daar groepen bomen en struiken.

"Het proces start met bosbranden in extreem droge jaren die misschien het gevolg zijn van El Ni?o", verklaart projectleider dr Horst F?lster van de Universiteit G?ttingen. "Er kunnen daarna weer bomen gaan groeien, maar die gaan vaak snel dood, zelfs als er geen bosbranden meer plaatsvinden. Er ontstaat langzaam een savannevegetatie. Dan moet je denken aan doornige struiken, cactussen en verschillende acaciasoorten. Het hele proces duurt ongeveer vijftig tot tweehonderd jaar."

Het probleem is volgens F?lster dat de bomen niet snel genoeg op kracht kunnen komen. Ze hebben wortels die niet dieper reiken dan dertig centimeter en ze groeien bijzonder langzaam of sterven af, wat weer te maken heeft met een calciumgebrek in de bodem. "Er is genoeg vocht in de lucht voor een aaneengesloten regenwoud, maar het instabiele wortelsysteem zorgt voor een vroege dood van veel bomen."

Dat het regenwoud in deze hooglanden geleidelijk verandert in een savanne, blijkt volgens de onderzoekers uit inventarisaties die in de afgelopen jaren gedaan zijn in het veld en vanuit helikopters. Momenteel beslaan savannes ongeveer een kwart van het grondgebied van Venezuela.

F?lster heeft het onderzoek uitgevoerd in samenwerking met dr J?rg Priess van het Wageningse laboratorium voor Bodemkunde en eologie en de Universiteit G?ttingen, en dr Nelda Dezzeo van het Venezolaanse onderzoeksinstituut. | H.B.

Re:ageer