Wetenschap - 18 november 2010

Boetes kunnen voedsel veiliger maken

Een boete voor boer wiens vlees niet deugt kan goed werken. Informatie moet betrouwbaar zijn.

Een boetesysteem voor toeleverende varkenshouders kan de voedselveiligheid verbeteren, maar werkt niet altijd. Dat concludeert LEI-medewerker Coen van Wagenberg in zijn promotieonderzoek.
Van Wagenberg concludeerde dat een boetesysteem goed werkt bij leverafwijkingen bij varkens, veroorzaakt door een wormbesmetting. Varkens met een leverafwijking worden afgekeurd door de slachterij en moeten vernietigd worden. Dat leidt tot kosten. Tot 2005 hadden de varkenshouders hiervoor een collectieve verzekering. Toen had 8 tot 10 procent van de varkens een leverafwijking. Sindsdien is de verzekering vervangen door een boeteregeling: de boeren krijgen 1 euro minder voor een varken met leverafwijking. Het aantal afgekeurde levers daalde daarop naar 4 procent.
Van Wagenberg: 'De varkensboer krijgt het idee: ik laat hier geld liggen.' Belangrijke voorwaarde is wel dat de boete niet hoog is - 'Dan gaat de varkensboer naar een andere slachter' - en dat de boer het probleem kan beheersen. In het geval van de leverafwijking is dat makkelijk: hij kan een antiwormmiddel geven.
Onbetrouwbare informatie
Bij antibioticagebruik werkt een boetesysteem minder goed. Varkenshouders moeten aan de slachterij doorgeven of ze in de twee maanden voor de slacht antibiotica hebben toegediend. Dat is wetgeving van de EU, die niet wil dat residuen van antibiotica in vlees terechtkomen. De slachterij controleert het vlees ook op residuen. Van Wagenberg legde de twee datasets naast elkaar en ontdekte dat er veel verschil was: Als er residuen van antibiotica in het vlees zaten, zei negentig procent van de boeren dat ze geen antibiotica hadden toegediend. Die informatie van de varkenshouders blijkt erg onbetrouwbaar, wat betekent dat een boetesysteem zin heeft, zegt Wagenberg. Een boetesysteem op basis van de controle in het slachthuis kan wél leiden tot minder varkens met antibiotica-residu en betere voedselveiligheid.
 

Re:ageer