Wetenschap - 1 november 2013

Boeren produceren meer qat en minder voedsel

tekst:
Albert Sikkema

Veel kleinschalige boeren rond de Ethiopische stad Hawassa schakelen momenteel over van voedselgewassen op de verbouw van qat. De drug levert de kleine boeren twee tot drie keer zoveel op en vergt minder arbeid en kosten. Dat concluderen Wageningse en Afrikaanse promovendi na een trainingscursus in Ethiopië.

De tweeweekse cursus was georganiseerd door drie Wageningse onderzoekscholen, met daarnaast deelnemers van Afrikaanse universiteiten. In totaal deden 25 promovendi uit 17 landen in oktober onderzoek in de regio. Ze vormden vier multidisciplinaire teams met daarin agronomen, economen, ecologen, bodemkundigen en antropologen. De promovendi kregen methoden aangereikt voor systeemanalyse om boerenbedrijven te doorgronden en gingen daarna het veld in.

De voedselzekerheid in het gebied staat onder druk door deze verschuiving van de voedselproductie naar de cash crop qat, constateerden de PhD studenten. Dat leidt tot minder voedselaanbod, terwijl de bevolking in de regio toeneemt. Boeren in de regio hebben van oudsher vooral gemengde bedrijven met zowel vee- als plantenteelt, maar nu lonkt de verbouw van het lucratieve drug.

De promovendi bedachten ook interventies om de groei van de qatproductie tot staan te brengen. Want met die groei neemt ook het aantal lokale gebruikers, lusteloze jongeren en diefstal in het gebied toe. Een optie is dat de regering de verbouw van koffie gaat stimuleren, hoewel deze cash crop minder oplevert dan qat. Eenvoudige oplossingen voor het voedselvraagstuk zijn er niet, zegt begeleider Ken Giller. Qat is inmiddels het op drie na belangrijkste exportgewas van Ethiopiƫ, het vindt gretig aftrek in Somaliƫ en het Midden-Oosten.

De promovendi en begeleiders van de Wageningse onderzoekscholen verbleven twee weken in Ethiopiƫ. De keuze viel op dit land vanwege het gevarieerde landschap en de verschillende typen boerenbedrijven. De onderzoekscholen organiseren iedere twee jaar een cursus op locatie.


Re:ageer