Wetenschap - 1 januari 1970

Boek/ Ganzen en zwanen

Het is de tijd van de ganzentrek en de zwanentrek in Nederland. Honderdduizenden ganzen en zwanen vliegen vanaf november het land in vanuit hun broedgebieden in Noord-Rusland. Meer dan vierduizend kilometer leggen de vogels af, vaak in de zo typische V-formaties en vergezeld van een luid gegak. Het boek 'Ganzen en zwanen' van ganzenspecialist van Alterra dr Bart Ebbinge en fotograaf Hans Dekkers is wat dat betreft mooi op tijd.

'Ganzen en zwanen' kan prima onder de kerstboom. Het is een leuk geschreven, met jeugdherinneringen en anekdotes doorspekt verhaal van een ganzenliefhebber pur sang, met foto's die niet alleen mooi zijn maar ook illustratief. Want ondanks het feit dat Ebbinge en Dekkers een publieksboek hebben willen maken, schuwen ze niet uitleg te geven over de ecologie van de trekvogels en over de manier waarop we in Nederland met die grazende beesten moeten omgaan.
Vooral de ganzen stellen natuurbeheerders voor een dilemma. Het gaat namelijk goed met de ganzen, sinds ze vanaf 1970 in Nederland en de omringende langen beschermd zijn, maar de vogels grazen erg graag op boerenland, omdat het gras daar meestal voedzamer is dan in de natuurgebieden. Boeren waren daar meestal niet blij mee, en gebruikten het woord 'rotgans' dan ook vaker als scheldwoord dan als een aanduiding voor één van de dertien ganzensoorten.
Ondertussen heeft de Nederlandse regering een regeling in het leven geroepen om boeren te betalen voor de overlast die ganzen veroorzaken. Dat is mooi, maar het probleem is dat er tegenwoordig zoveel ganzen zijn dat de regering vindt dat ze te veel geld moet uittrekken. In 1990 kostte de ganzenbescherming een miljoen euro, in 2002 vijf miljoen.
Ebbinge pleit in Ganzen en zwanen voor een stick and carrot approach, het verjagen van ganzen van plekken waar ze niet gewenst zijn naar plekken die voedselrijk, rustig en dus aantrekkelijk zijn. Het boek heeft wat dat betreft een positieve grondtoon, want Ebbinge ziet de boer van tegenwoordig als gastheer voor de trekvogels en vindt dat het agrarisch natuurbeheer goede mogelijkheden biedt om goed beleid te maken. 'Of er te veel ganzen en zwanen komen is natuurlijk arbitrair en afhankelijk van de mate waarin de overheid bereid is boeren te compenseren voor het opvangen van ganzen', schrijft Ebbinge.
Ook de liefhebber die de ganzen- en zwanentrek wil meemaken, kan terecht in het boek. Op een kaartje hebben de auteurs hun favoriete waarnemingsgebieden aangegeven, van het Zwin in Zeeuws-Vlaanderen, de Eempolders, langs de IJssel tot de Dollard en Wieringen. / MW

Bart Ebbinge en Hans Dekkers, Ganzen en zwanen - Arctische trekvogels bij boeren te gast, Fontaine Uitgevers, ISBN 9059560639, 39,90 euro.

Re:ageer