Wetenschap - 1 januari 1970

Bodemschimmels stimuleren biodiversiteit planten

Bodemschimmels stimuleren biodiversiteit planten

Bodemschimmels stimuleren biodiversiteit planten

Voor het behoud van biodiversiteit boven de grond is 354n de grond een grote diversiteit aan mycorrhizaschimmels nodig. Dat stelde de Wageningse alumnus ir Marcel van der Heijden 26 februari tijdens het symposium The ecological functioning of mycorrhiza. Met collega's toonde hij aan dat naarmate een modelecosysteem meer soorten mycorrhizaschimmeldraden bevat, er ook meer soorten planten in overleven. Hun onderzoek haalde in november het gezaghebbende blad Nature


Een bak met alleen grassoorten en een bak met grassen en andere planten. Hiermee illustreert ir Marcel van der Heijden het effect van mycorrhiza op een modelecosysteem. Mycorrhiza is een verzamelnaam voor schimmels die zich nestelen in en rond plantenwortels. De schimmels nemen fosfor en micronutriënten op uit de bodem en geven die door aan de plant. In ruil daarvoor geeft de plant suikers aan de schimmel

In een ecosysteem zonder mycorrhiza maken niet-grassen geen kans, vertelt Van der Heijden. Vooral zeldzamere plantensoorten zijn gevoelig voor de aanwezigheid van een bepaald type mycorrhiza. Van der Heijden studeerde biologie aan de Landbouwuniversiteit en is nu bezig met het laatste jaar van zijn promotieonderzoek bij het Botanische Instituut van de Universiteit van Basel in Zwitserland

De meeste bodems bevatten grote webben van mycorrhizaschimmeldraden. De schimmels gaan een symbiose aan met zo'n tachtig procent van alle plantensoorten. Op basis van fossiele planten en moleculair onderzoek vermoeden onderzoekers dat planten en mycorrhiza gezamenlijk het vaste land veroverd hebben

Van der Heijden en zijn collega's reconstrueerden een Zwitsers kalkgrasland. In plastic bakken met gesteriliseerde kalkgraslandgrond plantten ze zeventig zaailingen van elf verschillende plantensoorten. Van de soorten die in de natuur meer voorkomen, plantten ze ook meer zaailingen. Uit graslanden hadden ze vier soorten mycorrhiza geselecteerd, waarvan ze steeds oon soort toevoegden aan de bakken met zaailingen. Daarnaast stelden ze een bak samen met alle vier de mycorrhizasoorten, en een bak zonder mycorrhiza

Collega's in Noord-Amerika gingen met grotere bakken aan de slag. Daarin zaaiden ze honderd zaden van vijftien veel voorkomende plantensoorten uit hun onderzoeksgebied. De bakken kregen bovendien oon tot veertien verschillende mycorrhiza's. In de modelecosystemen met een lage diversiteit aan mycorrhiza had de samenstelling en de hoeveelheid mycorrhizasoorten een enorme invloed op de samenstelling van de plantengemeenschap. Vooral de biomassaproductie en de groeisnelheid van zeldzamere soorten varieerden sterk per bak

Schaden

Die afhankelijkheid van de mycorrhiza is te wijten aan de uitgesproken voorkeur van de planten voor een speciaal type mycorrhiza, verklaart Van der Heijden. Is er wel mycorrhiza aanwezig maar niet hun type, dan groeien ze slechter. Zo kan het toevoegen van nieuwe schimmelsoorten aan een ecosysteem de komst van nieuwe planten mogelijk maken. Van die grotere diversiteit profiteren ook de mycorrhiza. Met meer plantensoorten hebben ze immers meer mogelijkheden om een symbiose aan te gaan; het schimmelweb groeit. Een groter schimmelweb zorgt op zijn beurt weer voor een betere opname van nutriënten en een hogere biomassaproductie in het gehele ecosysteem

Van der Heijden durft zijn conclusies nog niet naar natuurlijke ecosystemen door te trekken. Mijn experiment duurde erg kort, zo'n twee jaar. Normaal leven planten op de kalkgraslanden heel lang; na veertig jaar is pas vijf procent van de planten gestorven.

Theoretisch kunnen mycorrhiza de biodiversiteit ook schaden. Op langere termijn zou een bepaalde mycorrhiza de groei van oon plantensoort kunnen bevorderen, ten koste van andere soorten. Wat precies gebeurt, hangt waarschijnlijk sterk van het systeem af, vertelt Van der Heijden. Duidelijk is in ieder geval dat de interactie tussen planten en mycorrhiza een minstens even groot effect heeft op de soortensamenstelling in een ecosysteem, als de interactie tussen planten onderling

Van der Heijden pleit voor een vervolgexperiment op bijvoorbeeld braak land. Daaraan kun je verschillende hoeveelheden mycorrhiza toevoegen. Je kunt dan kijken of op een stuk grond met meer mycorrhizasoorten de soortenrijkdom inderdaad sneller toeneemt. Zo is te achterhalen of de resultaten met de modelecosystemen ook gelden voor natuurgebieden. En of inderdaad bepaalde plantensoorten slechts geconserveerd kunnen worden als ook hun mycorrhiza behouden blijft. M.S

Re:ageer