Wetenschap - 22 juni 1995

Bodemkundigen vechten hun ontslag aan

Bodemkundigen vechten hun ontslag aan

Rein Poels en Dick Legger zijn twee van de zes bodemkundigen die overtollig zijn verklaard door de vakgroep. Twee diep teleurgestelde docenten, die niet van plan zijn het hoofd in de schoot te leggen. Een nieuw reorganisatieplan voor hun vakgroep waarbinnen hun baan, zij 't in afgeslankte vorm, gehandhaafd kan blijven, is de inzet. Wij hebben wel degelijk onze waarde voor de vakgroep en de LUW bewezen."


Rein Poels en Dick Legger, beiden tot 1 april 1995 werkzaam als docent bij de vakgroep, zijn nu te gast bij het Centrum voor milieu & klimaatstudies aan de Diedenweg. Onomwonden willen ze hun verhaal kwijt; ze zijn boos over de gang van zaken en diep teleurgesteld. De andere vier slachtoffers zijn verhinderd, twee wegens verblijf in het buitenland.

Rein Poels: Op 1 april moesten we weg uit Duivendaal. Jullie zijn overbodig, werd ons meegedeeld. Dat is een hele klap, als je zoiets over je heen krijgt. Het Mobiliteitsbureau heeft tot 1 augustus nog de tijd iets anders voor ons te zoeken. Als dat niet lukt, zijn we per 1 november ontslagen. Maar wij vechten ons ontslag aan; de procedure is in gang gezet. Wij zijn op een heel kwetsbare leeftijd wat betreft de arbeidsmarkt, allemaal tussen de 51 en 55 jaar. Dick en ik zijn 53. Je kunt iemand van 53 niet zomaar op straat smijten!"

Rein Poels is sinds 1 juli 1977 in dienst van de Landbouwuniversiteit. Zes jaar lang werkte hij in Suriname aan het Celos-project en daarna als docent bij Bodemkunde en geologie. Dick Legger kwam 12 jaar geleden via de Nuffic bij de vakgroep als docent. Ik heb nog zeven doctoraalstudenten en ik heb toestemming gevraagd en gekregen om die te blijven begeleiden zolang dat nodig is, maar dat is dan ook het enige", zegt Legger.

Waarom ineens overbodig?

Ja, nu begeven we ons op glad ijs", waarschuwt Legger. Dat er teveel personeel op de vakgroep was, weten we al jaren. Wij probeerden daar ook een oplossing voor te vinden. Door andere dingen te bedenken, meer onderwijs, meer bijvakken, en ook via de derde geldstroom. Toen het reorganisatieplan kwam, hebben wij voorgesteld om vrijwillig deeltijdontslag te accepteren. Tachtig procent werken, twintig inleveren. De hoogleraren Bouma en Kroonenberg weigerden echter. Volgens het reorganisatieplan moest er een aantal uit. Maar er zijn wel twee nieuwe mensen aangesteld. Een gepromoveerde van Bouma en een van Kroonenberg, nog wel iemand van buiten!"

Schoon schip

Poels, verontwaardigd: Keihard, hoor!"

Legger: Ze wilden hier helemaal schoon schip maken. Heel cru. Er was kritiek op de leerstoel van Bouma, wegens te weinig prestatie. Hij schuift de schuld af op de medewerkers, maar meer dan de helft van zijn medewerkers moet weg! Dan zou je toch wel eens naar je eigen functioneren mogen kijken? Maar sinds hij directeur is van de onderzoekschool Produktie-ecologie, heeft hij nog maar weinig aandacht voor de sectie."

Dat is ook een keiharde uitspraak.

Legger: Ja, en daar sta ik honderd procent achter."

Poels kijkt bedenkelijk. Dat zou ik misschien niet zo zeggen...Maar ja, via de krimp-formule hielden we mensen over. We maakten toen de afspraak dat we het onderwijs zouden verdubbelen. En we zouden veel consultancies moeten gaan doen. Vorig jaar ben ik naar Costa Rica geweest, waarmee ik een consultancy van bruto 54 duizend gulden heb uitgevoerd voor de vakgroep. Dat is toch niet niks, he? En als dank word je eruit geschopt!", zegt Poels woedend.

Er is duidelijk bijgedragen aan twee problemen van de vakgroep: onderwijs en geld", vult Legger aan. Ik heb via studenten van het China-project 40 duizend binnengebracht. En in Burkina Faso heb ik voor het steunpunt van de LUW acht studenten begeleid. Zes ervan zijn daar nog aan het werk. Voor het LUW-steunpunt", benadrukt hij.

Poels, emotioneel, valt in: Dat is toch heel belangrijk? Wat dat betreft hebben wij heus onze bijdragen aan de vakgroep geleverd."

Goed", geeft Legger toe, de mensen die eruit gegooid zijn, mogen dan wel weinig onderzoek hebben gedaan, op andere manieren hebben ze wel degelijk hun waarde voor de vakgroep bewezen, zoals derde geldstroom-projecten en onderwijs. Maar, het is een harde constatering, als ik een maand weg zou zijn gegaan, zou de hoogleraar het niet hebben gemerkt." Poels antwoordt bevestigend: Nee, ik denk niet dat hij ons zou missen."

Dat is een heel negatief argument.

Legger: Ach, het is allemaal een beetje als los zand, ieder zorgt voor zichzelf en heeft zijn eigen verantwoordelijkheid..Wij zijn einzelganger.."

Geen einzelganger

Hoe kom je er bij?" protesteert Poels verontwaardigd. Wij zijn helemaal geen einzelganger! Ondanks ons aanbod om vrijwillig deeltijdontslag te accepteren, waarmee we onze bijdrage aan de krimp zouden leveren, hield Bouma toch voet bij stuk. We moesten eruit. Maar dat was omdat hij koste wat het kost die twee promovendi, waarmee hij een sterke band heeft, wilde aanstellen ten bate van zijn eigen onderzoek op de stromingen in scheur- en kleigronden."

Op de dag dat Kroonenberg ons kwam vertellen dat wij niet meer nodig waren, kreeg hij van het college van bestuur te horen dat hij er ook uit moest!", zegt Legger met een wrang lachje.

Hoe konden Kroonenberg en Bouma zoveel macht hebben dat zij jullie konden afdanken?

Ja, dat is een pikant puntje", verklaart Legger. Er was van bovenaf gevraagd om een nota Toekomst Bodemkunde te schrijven. Kroonenberg nam dat op zich. De bedoeling was een theoretische exercitie voor de verre toekomst, maar zodra de nota af was en was goedgekeurd door het vakgroepsbestuur, werd deze meteen tot reorganisatieplan gebombardeerd! Het was in onze ogen een regelrechte coup, hoewel Kroonenberg ons verzekerde dat het niets met personen te maken had..."

Poels fel: Ik zat toen in Costa Rica. Had ik de impact van de nota vermoed, dan had ik wel sterker gereageerd. Na de reorganisatie werd ons gevraagd of wij binnen het plan een plaats voor onszelf zagen. Het ging vreemd toe. We konden solliciteren, maar de functies bestonden uit titels zonder invulling. En in de sollicitatiecommissie zaten de hoogleraren. Die zagen natuurlijk geen enkele functie voor ons. Wij protesteerden en solliciteerden weer. Opnieuw voor 90 procent dezelfde commissie."

Afgang

Het vreemdste vind ik dat de personeelsconsulent, die bij alle gesprekken was betrokken, pas met ons overleg pleegde toen alles al in kannen en kruiken was! Hij heeft met de hoogleraren gesproken, maar nooit onze kant van het verhaal gehoord", zegt Poels kwaad. Een vriendelijke man hoor, die Van Meegen; hij begeleidde ons, zeker, maar wel naar onze afgang! Hij praat over cursusje, baantje, Mobiliteitsbureautje! Hij doet zijn best. Alleen, pas toen alles al dichtgetimmerd zat, kwam hij bij ons. Er werd niet met de ontslagenen gepraat, maar wel met de ontslaggevers!"

Legger lacht luidkeels, vermaakt door de felle verslaggeving van zijn lotgenoot.

Poels: Ons streven is: terugdraaien van de reorganisatie."

Legger, snel: Rekening houdend met het personeelsoverschot, waaraan we door deeltijdbanen bereid zijn een bijdrage te leveren.."

Zouden dan niet veel mensen hun gezicht verliezen?

Legger denkt na en knikt. Waarschijnlijk wel. Toch zeggen we hier niets waar we niet achter kunnen staan. Maar als de zaak teruggedraaid zou worden, moeten we wel alle kaarten op tafel leggen en gesprekken met de hoogleraren voeren."

We zijn nog niet aan zelfmoord toe!", zegt Poels met een grimas. We willen nog graag een poosje invulling aan ons leven geven. Voorlopig plannen we maar dat we nog in dienst van de universiteit blijven. Het is onverantwoord om mensen op zo'n kwetsbare leeftijd op straat te gooien."

Legger: We hebben veel in de tropen gewerkt, in verschillende landen en in allerlei banen; er zijn nog wel alternatieven. En die wachtgeldregeling van zeventig procent tot ons 65-ste is niet slecht, hoor. Maar die onzekerheid tot 1 augustus is fnuikend. Wat willen ze nu eigenlijk met ons? Ik ben tot 1 juni volgend jaar coordinator van een M.Sc.-cursus, maar dan?"

Wachtgeld

Bovendien, er zitten zoveel regeltjes aan vast. Stel, we krijgen een andere baan. We zijn nog jong genoeg en willen graag wat presteren. Maar je zit met de opbouw van premies. Als het om de een of andere reden niet lukt en je staat weer op straat, dan ben je wel die gunstige wachtgeldregeling kwijt. En die regeling moet de LUW helemaal zelf betalen."

Poels: Wij met zes man eruit is contraproduktief. Dat kost de LUW meer!"

Er is een afspraak tussen vakbonden en college dat er in principe geen gedwongen ontslagen vallen. Wat doet de vakbond?

Poels: Er is wel overleg tussen vakbond en college, maar het is zo moeilijk voor ons, al die mensen die met elkaar praten..."

Legger: Ja, je kunt er geen vat op krijgen. Het zijn ook maar amateurs op dit terrein, net als wij. Als een hoogleraar tegen iemand van het OPAL (Overleg personeelsaangelegenheden LUW, red.) zegt: niet geschikt, dan geloven zij dat natuurlijk. Er zijn allerlei foute stapjes gedaan, iedereen dekt elkaar."

Maar we geven het niet op. We gaan naar de rechter," verklaart Poels.

Ach, als we gelijk krijgen, kan ik natuurlijk nooit meer voor die hoogleraren werken. Dat komt waarschijnlijk nooit meer goed", peinst Legger. Maar ik hoop dat ze dan wel iets anders voor me hebben hier."

Gedurende het hele gesprek zit Poels achter een computer en doet af en toe iets op het toetsenbord.

Waar bent u nu mee bezig?

Met het afronden van mijn onderzoek. Daar heb ik nu dus de tijd voor. Want ik heb heus wel onderzoek gedaan, hoor. Vorig jaar nog een publikatie gehad."

Wederhoor

Prof. dr ir J. Bouma acht een welles-nietes-reactie niet zinvol. Hij begrijpt de emotionele uitbarsting, maar vindt het artikel schadelijk voor hem, de vakgroep en de twee medewerkers. Volgens Bouma wijkt de visie op het vakgebied van deze medewerkers af van die van de vakgroep. Het personeelshoofd, drs J.E. van Kamp, begrijpt de gevoelens van de ontslagen vakgroepsleden. Alle stappen in de reorganisatie zijn keurig gevolgd, stelt Van Kamp.

Na het opstellen van het personeelsplan, waarvoor het college van bestuur toestemming heeft gegeven, is de personeelsconsulent per kerende post aan het werk gegaan. We hebben een ombudsfunctie, de personeelsconsulent probeert toch twee heren te dienen. PZ kan niet voorkomen dat er mensen zullen moeten verdwijnen." Waarom geen deeltijdontslag? Aan de verdeling van bezuinigingen zit een inhoudelijke kant."

Re:ageer