Wetenschap - 1 januari 1970

Blind date tussen experts en leken

Het lijkt vaak op een blind date, de ontmoeting tussen samenleving en wetenschap. Want niet alle wetenschappers zijn hetzelfde en maatschappelijke organisaties of bedrijven vallen allebei onder de noemer maatschappij. Het is dan ook vaak onduidelijk wat voor wetenschap in contact komt met welk deel van de samenleving.

Dat zei prof. Johan Bouma, die het congres ‘Where science meets society’ afsloot. Het congres werd georganiseerd door de leerstoelgroep Communicatie en Innovatie Studies, en ging over de rol die communicatiewetenschap kan hebben in de ontmoeting tussen wetenschap en samenleving. Veel besproken werd bijvoorbeeld het vertrouwen dat leken hebben in wetenschappelijke vindingen. Vertrouwen, zei Bouma, ‘komt te voet en gaat te paard’. Om vertrouwen te verdienen moeten wetenschappers volgens Bouma empathie en compassie tonen en zich inleven in de waarden van anderen.
Dat bleek eerder op de dag ook te gelden voor de verhouding tussen experts en leken. De autoriteit van experts wordt minder vanzelfsprekend en experts moeten daarom bereid zijn te leren van niet-experts. Hoogleraar huisartsgeneeskunde prof. Jaap van Binsbergen van de Universiteit Nijmegen zei bijvoorbeeld dat een dokter wel veel kennis heeft, maar de moeder van een patiënt toch ‘de echte’ expert kan blijken te zijn omdat die de specifieke situatie van de patiënt kent. ,,Iedereen is een expert op zijn of haar gebied’’, concludeerde Van Binsbergen. De expert, in dit geval de dokter, moet zich volgens hem niet autoritair opstellen maar ervoor zorgen dat expert en niet-expert in interactie van elkaar kunnen leren.
Dat de rollen van experts en niet-experts niet altijd meer duidelijk te onderscheiden zijn, bleek ook uit het verhaal van dr Barend van der Meulen van de Universiteit Twente. Aan de hand van de discussie over genetisch gemodificeerde gewassen zei hij dat niet-experts soms experts worden, en vice versa. Van oudsher zijn de rollen van wetenschap en leken strikt gescheiden. Maar burgerorganisaties als Greenpeace hebben zoveel kennis van zaken dat het experts zijn geworden. Van de andere kant verwoorden steeds meer wetenschappers ook ethische bezwaren, een rol die van oorsprong alleen aan niet-experts was toegedacht. | J.T.

Re:ageer