Wetenschap - 1 januari 1970

Biologische schimmelbestrijding in Oeganda hard nodig

Biologische schimmelbestrijding in Oeganda hard nodig

Biologische schimmelbestrijding in Oeganda hard nodig

Door een combinatie van maatregelen, zoals het gebruik van een tussengewas en een hoge plantdichtheid, kunnen Oegandese boeren de schade van phytophthora in de tomatenteelt binnen de perken houden zonder fungiciden te spuiten. Dit concludeert James Tumwine, die 1 februari aan de LUW promoveert


De gevreesde schimmel phytophthora veroorzaakt niet alleen flinke schade in de Nederlandse aardappelteelt, maar ook in de tomatenteelt in Oeganda. Tumwine, die promoveert bij hoogleraar Fythopathologie prof. dr Mike Jeger, heeft verschillende maatregelen getest die de schimmelziekte kunnen terugdringen. Een ervan is sanitatie. De tomatenteler houdt zijn gewas zoveel mogelijk schimmelvrij door om de twee dagen aangetaste plantendelen te verwijderen. Effectief, maar met het nadeel dat de opbrengst flink afneemt doordat de plant veel blad kwijtraakt. Een hoge plantdichtheid kan dit nadelige effect deels tegengaan. Als je meer planten poot, hou je er ook meer over, verklaart Tumwine

De promovendus werkte ook met tussengewassen - gewassen die niet vatbaar zijn voor de schimmel en zodoende een natuurlijke barriere vormen. Daarnaast onderzocht hij het gebruik van polyethyleentunnels als overkapping van het gewas. We hebben de meest succesvolle maatregelen gecombineerd, vertelt Tumwine. We keken naar het gebruik van sesam als tussengewas, naar afdekken met plastic, en naar een hoge plantdichtheid. Deze combinatie hebben we getest met en zonder sanitatie als aanvullende maatregel. Opvallend was dat zonder sanitatie het gewas wel meer was aangetast. In beide gevallen was de oogst redelijk goed, maar lager dan die van een met fungicide behandeld controlegewas.

In de praktijk is het gebruikte fungicide echter niet altijd even effectief. Verkopers mengen ze vaak met andere middelen, vertelt Tumwine. Soms is gebruiksdatum verlopen. Boeren spuiten vooral met mancozeb. Dat wordt niet opgenomen door de plant maar blijft op de bladeren liggen, zodat het tijdens de hevige tropische regens wegspoelt. Daarom gaan de boeren steeds meer gebruiken. Ze spuiten vaker, en in een hogere dosis. Ik denk dat boeren tweehonderd tot driehonderd keer meer gebruiken dan wordt voorgeschreven.

Over de schadelijkheid van mancozeb is niet veel bekend. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk wat gebruik op lange termijn voor effect heeft op de bodem. Boeren spuiten het spul met hun blote handen, zonder enige bescherming. Maar ook het effect op hun gezondheid is onbekend. Daarnaast gebruiken boeren het middel tot vlak voor de oogst, zodat er veel resten op de tomaten zitten. Niemand weet hoeveel, want er is in Oeganda weinig controle op voedingsmiddelen. Het meest nijpende probleem van de fungiciden is echter dat ze de boeren ontzettend veel geld kosten

Biologische bestrijdingsmethodes zijn in Oeganda dus meer dan welkom. Het is echter nog lang niet zover dat biologische bestrijding al in de praktijk wordt gebracht. Dit onderzoek is nog maar het begin. Uiteindelijk moeten we de maatregelen bij boeren uitproberen en laten zien dat het werkt. Dan nemen boeren de techniek wel over. Maar hun problemen zijn dan n362g niet opgelost. Zo veroorzaken insecten als de bolworm ook schade. En de afzet van tomaten is slecht geregeld, waardoor boeren een lage prijs krijgen. Ik heb naar een deelprobleem gekeken. Eigenlijk is er een meer integrale aanpak nodig waarbij bijvoorbeeld ook entomologen naar het gewas kijken. L.K

Re:ageer