Wetenschap - 1 januari 1970

Bindingseitwit van tomatenvirus ontdekt

Bij onderzoek naar de levenscyclus van het tomatenbronsvlekkenvirus zijn aanknopingspunten gevonden om het virus te remmen of blokkeren. Promovenda ir. Marjolein Snippe ontdekte het membraaneiwit dat een cruciale rol speelt bij de vermeerdering en overdracht van virusdeeltjes.

Het tomatenbronsvlekkenvirus wordt verspreid door tripsen. De insecten zuigen plantensappen op en verspreiden het virus als ze speeksel achterlaten in de plant. Snippe onderzocht het virus in levende dierlijke cellen met behulp van geavanceerde fluorescentiemicroscopie. Tussen de eiwitten in het membraan van het virus ontdekte Snippe het specifieke eiwit dat zich bindt met de eigenlijke kern van het virus. Deze binding is een belangrijke voorwaarde voor de aanmaak van infectieuze virusdeeltje die door tripsen kunnen worden overgedragen. Het gevonden viruseiwit bleek er ook voor te zorgen dat het virus daadwerkelijk dierlijke cellen kon binnendringen.
Het onderzoek had tot doel meer inzicht te krijgen in een fundamenteel virologisch proces. Toch denkt Snippe dat de vondst van het eiwit aanknopingspunten biedt voor de ontwikkeling van resistente gewassen en bestrijdingsmiddelen. ‘Als we door veredeling de functie van de belangrijke membraaneiwitten kunnen blokkeren in planten, kan dit mogelijk de verspreiding van het virus tegengegaan’, speculeert Snippe. ‘Probleem is alleen dat als planten het membraaneiwit niet meer fatsoenlijk produceren er dan waarschijnlijk ook een boel andere dingen misgaan in de plant, omdat het virus gebruik maakt van bestaande processen in de plant.’ Andere mogelijkheden zouden kunnen zijn het besproeien van planten met een middel of ze een stof laten produceren waardoor de eiwitten hun functie in de trips niet meer kunnen vervullen. ‘Als de trips dan van de plant eet krijgt hij een stofje binnen waardoor de virussen de tripscellen niet meer in kunnen en zo dus niet meer de volgende plant kunnen infecteren’, aldus Snippe.
Het virus, dat leidt tot misvorming en afsterving van plantendelen, komt onder andere voor in tomaat, aardappel, paprika, sla, tabak en diverse siergewassen. Besmetting met het tomatenbronsvlekkenvirus wordt nu zoveel mogelijk voorkomen door gewascontrole en verwijdering van besmette planten te verwijderen, in combinatie met bestrijding van de trips. / HB

Marjolein Snippe promoveert op 17 februari bij prof. Rob Goldbach, hoogleraar in de virologie.

Re:ageer