Wetenschap - 1 januari 1970

Bibliotheek gaat Wageningse wetenschap etaleren

Bibliotheek gaat Wageningse wetenschap etaleren


De Wageningse bibliotheek is aan een cultuuromslag bezig. De ambitie is
niet langer om zelf publicaties uit te geven, maar om de wetenschappelijke
gemeenschap als het ware leeg te zuigen en de wetenschappelijke productie
zichtbaar te maken via een ingewikkeld web van databases en internetsites.
Om daarvoor de medewerking te krijgen van wetenschappers organiseert de
bibliotheek op 4 maart een Schrijversdag.

De wetenschappelijke productie van Wageningen UR is te weinig zichtbaar,
vinden Hugo Besemer van de centrale bibliotheek en Hubert Krekels, hoofd
Bibliotheek Dier. Het is voor de bibliotheek niet altijd duidelijk wat
Wageningse wetenschappers publiceren, en er is geen centrale plek waar
Wageningse publicaties worden bewaard. De bibliotheek wil daarom de boer op
om aan Wageningse wetenschappers duidelijk te maken dat de bibliotheek een
goede etalage kan zijn om hun wetenschappelijke publicaties in te zetten,
en dat betreft dan niet alleen gerefereerde tijdschriftartikelen, maar ook
grijze literatuur, zoals achtergrondartikelen in vaktijdschriften,
toespraken, enzovoorts.
De bibliotheek is aan een cultuuromslag bezig. De ambitie om eigen
publicaties te ontwikkelen is opzij gezet. In plaats daarvan gaat de
bibliotheek zich concentreren op dat wat ze altijd al goed hebben gekund,
namelijk verzamelen, indexeren en ontsluiten van informatie. In de
afgelopen tien jaar is de bibliotheek bezig geweest om zich om te vormen
tot een nieuw soort uitgever van wetenschappelijke literatuur.
Noodgedwongen, want de prijzen van wetenschappelijke tijdschriften stegen
jaarlijks met wel twintig procent. Daardoor kwamen wetenschappelijke
bibliotheken over de gehele wereld in een soort vicieuze cirkel, waarbij
wetenschappers van de eigen universiteit artikels publiceerden die ze
vervolgens voor veel geld terug konden kopen van grote uitgevers als Reed
Elsevier en Wolters Kluwer.
De uitgeversambitie leverde weinig tastbaars op. Green City Wageningen
(GCW), dat het portaal moest worden tot de online publicaties van
Wageningse wetenschappers, kan nu het best worden omschreven als
internetschroot. De site, die als verzamelpunt moest gaan dienen om
artikelen en boeken van universitaire wetenschappers en rapporten van de
instituten te publiceren, is nooit geworden wat het moest gaan worden.
Digitale versies van DLO-rapporten zijn er nooit op verschenen, en de
digitale versies van tijdschriften als Vrijetijdstudies, de Netherlands
Journal of Agricultural Science en de Journal of Agricultural Extension and
Education zijn ter ziele.
De Wageningen Dissertation Abstracts, een database waarin een groot deel
van de Wageningse dissertaties online staat, kan wel als een succes worden
beschouwd. Alle nieuwe promovendi leveren tegenwoordig hun dissertatie in
digitaal formaat aan, maar er zijn nog problemen met copyrights. Veel
Wageningse promovendi verzamelen in hun proefschrift artikelen die ze
schreven voor wetenschappelijke tijdschriften, en die willen niet altijd
toestemming geven tot digitale publicatie. Vooral bij artikelen die nog
niet in die tijdschriften gepubliceerd zijn.
Wat gaat er nu veranderen? In eerste instantie het internetadres van de
bibliotheek, dat wordt library.wur.nl. Maar achter die naamswijziging
schuilt een systematische verandering in de manier waarop allerlei
informatie van binnen en van buiten Wageningen wordt georganiseerd.
Centraal staat Wageningen Scholarly Papers (WaSP). ,,Je zou het zo kunnen
uitleggen'', vertelt Krekels. ,,De desktop library van Agralin is een
etalage om te laten zien wat je als wetenschapper in Wageningen voor
literatuur kan krijgen. WaSP is exact het omgekeerde, het is de
mogelijkheid om te laten zien wat je als Wageningse wetenschapper doet.
WaSP zuigt als het ware alle wetenschappelijke productie van Wageningen UR
op.''
In de praktijk is daarvoor wel de medewerking nodig van de Wageningse
wetenschappers. Veel zal er niet veranderen, want ook nu worden de
publicaties van de universiteit en DLO in databases gezet. ,,De
secretaresse van de leerstoelgroep voert de publicaties in'', legt Besemer
uit. ,,Ze heeft de mogelijkheid om een link toe te voegen als het op een
server staat. Wij zorgen voor een digitale etalage om het digitaal te
ontsluiten.''
Nieuw is dat ook grijze literatuur, zoals artikelen voor vakbladen,
opinieartikelen of toespraken kunnen worden ingevoerd en gelinkt. Nieuw is
ook dat de bibliotheek alle wetenschappelijke tijdschriften van
wetenschappelijke uitgevers digitaal gaat indexeren op de aanwezigheid van
Wageningse wetenschappers, om die artikelen vervolgens in de etalage van
WaSP te zetten. Daarnaast krijgen wetenschappers de mogelijkheid om aan te
geven welke literatuur van hun hand is, bijvoorbeeld bij artikelen of
boeken die zijn geproduceerd in de periode dat ze niet voor Wageningen UR
werkte. Besemer: ,,Een auteur moet kenbaar kunnen maken 'die en die Jansen
bij dat artikel, dat ben ik'. Daarmee kunnen wetenschappers zichzelf
promoten.''
De bibliotheek zal dus naast de desktop library een digitale etalage
ontwikkelen ter promotie van de Wageningse wetenschap. ,,Voorwaarde voor
WaSP is dat het continu geupdate wordt'', stelt Besemer, ,,want dat vraagt
internet.'' Om daar enthousiasme voor te creƫren wil de bibliotheek de boer
op, te beginnen met de Schrijversdag op vier maart.
In de praktijk zullen dwarsverbanden gelegd worden met andere
informatiesystemen, zoals de projectenadministratie METIS en de Yellow
Pages, met allerlei adres- en persoonsgegevens. Met de informatie uit WaSP,
METIS en Yellow Pages kan vervolgens een soort portaal gemaakt worden
waarin alle medewerkers worden gepresenteerd op basis van hun expertise. De
Universiteit van Tilburg heeft al zoiets op www.uvt.nl/webwijs.

Martin Woestenburg

Re:ageer