Wetenschap - 8 februari 2010

Beter vaccin tegen oprukkende dierziekte Rift Valley koorts

Het Centraal Veterinair Instituut heeft twee kandidaat-vaccins ontwikkeld die geschikt zijn om dieren en mogelijk ook mensen te beschermen tegen het Rift Valley fever virus. Dit virus kan dodelijk zijn voor herkauwers en mensen en dreigt op te rukken uit Afrika naar Europa.

‘Je kunt de uitbraak van een nieuwe dierziekte beter voor zijn dan reactief te moeten handelen, zoals nu met de Q-koorts’, zegt onderzoeker Rob Moormann.
Het Rift Valley fever virus wordt overgedragen via muggen naar herkauwers, zoals koeien en schapen, en mensen. Recente uitbraken in Oost-Afrika maakten veel slachtoffers onder herkauwers en mensen en de vrees bestaat dat het virus vanuit Noord-Afrika of Saudi-Arabië naar Europa zal migreren. Het is een kwestie van tijd tot het virus Europa bereikt, zegt Moormann, die Rift Valley koorts zeker zo gevaarlijk vindt als Q-koorts. ‘Door de klimaatverandering, de internationale handel en toerisme kan het virus hier terechtkomen. De muggen die verantwoordelijk zijn voor de huidige verspreiding van het virus, komen ook in Nederland voor’.
Hij heeft inmiddels een door het Rift Valley virus geproduceerd eiwit ingebouwd in het vaccin tegen de kippenziekte Newcastle disease, eveneens een virusziekte. Dit vaccin is daarmee de drager van het Rift Valley fever eiwit. De groep van Moormann meldt deze maand in vakblad Vaccine dat dit vaccin bij kalveren zorgt voor een immuunrespons tegen het viruseiwit. Hij vermoedt dat dit vaccin herkauwers na eenmalige vaccinatie voldoende beschermt tegen het virus. Een test in schapen later dit jaar moet dit vermoeden bevestigen.
 
Patent
Het CVI heeft op deze vinding patent aangevraagd en gaat in overleg met farmaceutische bedrijven die het vaccin verder willen ontwikkelen. Er zijn al vaccins tegen Rift Valley koorts op de markt. Eén vaccin is gebaseerd op een levend maar verzwakt Rift Valley fever virus. Dit vaccin is niet veilig voor jonge en drachtige dieren. Een tweede vaccin is gebaseerd op geïnactiveerd virus. Dat is niet krachtig genoeg.
‘Voor mensen is nog geen enkel vaccin beschikbaar’, zegt Moormann. In een ander artikel in Vaccine meldt zijn groep samen met Utrechtse onderzoekers van de faculteit Diergeneeskunde de ontwikkeling van een vaccin tegen Rift Valley koorts met behulp van insectencellen. Dit type vaccin is waarschijnlijk het meest geschikt voor toepassing in mensen.
 
Griep
Er zijn geen medicijnen tegen het virus. Net als bij Q-koorts krijgen mensen meestal griepachtige verschijnselen als ze besmet raken met de Rift koorts, maar ze kunnen er ook aan overlijden. Besmette drachtige dieren aborteren, maar kunnen ook aan de koorts overlijden.
Door het ingewikkelde registratietraject kan de toelating in Europa van het vaccin voor veterinair gebruik nog wel vier jaar duren, verwacht hij, maar wellicht kan het vaccin in Afrika sneller worden toegelaten. ‘Het vaccin is gemakkelijk te produceren, ook in Afrika. Je kunt het virus goed kweken in bebroede eieren. Als we Rift Valley koorts in Afrika kunnen indammen, is dat ook in ons voordeel.’
 

Re:ageer