Wetenschap - 31 augustus 2006

Bestuivingscrisis bedreigt natuur

Er dreigt een wereldwijde bestuivingscrisis in de natuur, waardoor met name gespecialiseerde soorten bloemen en bijen gezamenlijk ten onder gaan. Deze waarschuwing komt van Nederlandse en Britse onderzoekers die eind juli publiceerden in Science.

De diversiteit aan bijen in Engeland en Nederland is aanzienlijk gedaald. Dit leiden de ecologen, onder wie dr. André Schaffers van de leerstoelgroep Natuurbeheer en plantenecologie, af uit bijna een miljoen waarnemingen die op 180 locaties in beide landen zijn uitgevoerd. Het aantal wilde bijen en zweefvliegen werd daarbij vergeleken met de situatie van voor 1980.
In Nederland daalde het aantal soorten bijen in tweederde van de 99 onderzochte gebieden. Slechts in vier gebieden nam het aantal bijen toe. Vooral bijensoorten die nectar en stuifmeel verzamelen bij zeer specifieke plantensoorten blijken minder voor te komen dan voorheen. Plantensoorten die voor hun voortplanting afhankelijk zijn van bestuiving door insecten verliezen eveneens terrein. Alleen plantensoorten die door de wind of zichzelf worden bestoven blijven constant of nemen nog iets in aantal toe.
Illustratief is de situatie bij de knautiabij (Adrena hattorfiana) en beemdkroon (Knautia arvensis). De knautiabij voedt haar jongen exclusief met stuifmeel van de beemdkroon. De plant komt nog redelijk algemeen voor, maar al wel veel minder dan enkele decennia geleden. Wellicht zorgt toenemende begrazing of het te vroeg maaien van hooilanden en wegbermen ervoor dat de beemdkroon minder vaak in bloei komt. Dit zou dan de achteruitgang van de knautiabij verklaren, maar ook het omgekeerde kan het geval zijn.
Volgens de onderzoekers is in ieder geval duidelijk dat de achteruitgang van één van beide soorten directe consequenties heeft voor de kwetsbare compagnon. Een bestuivingscrisis is volgens hen overigens niet alleen slecht nieuws voor de wilde natuur en zeldzame soorten, maar heeft mogelijk ook consequenties voor de landbouw. Wereldwijd zijn gewassen voor zestig procent afhankelijk van bestuiving door insecten. / Gert van Maanen

Re:ageer