Wetenschap - 28 september 2006

Belangrijke plantengenen zijn luchtiger

De meest gebruikte genen van rijst en de modelplant arabidopsis hebben een minder compacte structuur dan plantengenen die minder vaak worden gebruikt. Die ontdekking melden onderzoekers van Plant Research International (PRI) in een publicatie in Trends in Genetics. De ontdekking gaat tegen de intuïtie in, want bij dierengenen is het precies andersom.
Genen bestaan maar voor een deel uit instructies voor de cel. Als de cel het DNA afleest, gooit het sommige stukken informatie weg. Intronen heten die stukken op het genoom. ‘Intronen zijn geen junk-DNA’, zegt dr. Jan-Peter Nap, onderzoeksleider van Applied bioinformatics van PRI. ‘Junk-DNA is een verouderde term. Intronen hebben allerlei functies. We snappen alleen nog niet precies welke.’
De meest gebruikte genen van dieren hebben weinig en relatief korte intronen. Dat is efficiënt voor de energiehuishouding van de cel, denken wetenschappers. Maar bij rijst en arabidopsis, ontdekte aio Xin-Ying Ren eigenlijk per toeval, is het andersom. Bij die soorten hebben de meest gebruikte genen juist een luchtiger structuur dan de minder gebruikte informatie; ze hebben meer en ook langere intronen.
‘We kunnen alleen nog maar speculeren waarom dat zo is’, zegt Nap. ‘De intronen van dieren zijn beduidend groter dan die van planten. Misschien dat het voor de energiehuishouding van dierlijke cellen uitmaakt hoe compact de genen zijn, maar voor plantencellen niet.’
De ontdekking is in de eerste plaats wetenschappelijk opmerkelijk, maar Nap sluit niet uit dat er praktische toepassingen uit voort komen. ‘Misschien zijn intronen belangrijker voor het aflezen van genen dan we dachten. Je zou in plantenveredeling kunnen selecteren op de langere versies van een gen, waardoor dat gen misschien beter werkt. Of, als je gmo’s maakt en het ingebrachte gen doet het niet goed genoeg, dan zou je kunnen overwegen om te proberen om meer of langere intronen in het gen aan te brengen.’ Dat, voegt Nap daar aan toe, is vooralsnog wel pure speculatie.

Re:ageer