Wetenschap - 18 november 2010

Bacterie stimuleert superteek

2

Teken blijken voordeel te ­hebben van de bacterie die de ziekte van Lyme overbrengt.

Borrelia-bacteriën  zijn rotzakken. Niet alleen veroorzaken ze de ziekte van Lyme, maar waarschijnlijk maken ze de teken die voor de overdracht naar de mens zorgen ook nog eens extra gevaarlijk. Tot die conclusie komt Fedor Gassner in zijn proefschrift Tick Tactics, dat hij maandag in de Aula verdedigt.
Teken met Borrelia  zijn net wat groter, actiever, hebben meer vet, dus meer uithoudingsvermogen en zijn minder gevoelig voor uitdroging. Daardoor kunnen ze langer in hinderlaag liggen voordat zij in de strooisellaag moeten bijtanken. Door die manipulatie vergroot de bacterie - hoe hij dat doet is niet duidelijk - de kans op overdracht naar een nieuw slachtoffer. Vanuit menselijk oogpunt: 'Waarschijnlijk is de kans groter  dat je gebeten wordt door een besmette teek dan door een onbesmette teek', aldus Gassner.
Het aantal geregistreerde besmettingen met Borrelia neemt in Nederland nog altijd toe. Dat is niet alleen een gevolg van extra aandacht voor de ziekte van Lyme, vermoedt de promovendus, maar een werkelijk toename. 'De meest voor de hand liggende aanname is dat er steeds meer besmette teken zijn, maar die gedachte nuanceer ik in mijn proefschrift. Van maand tot maand en van locatie tot locatie is er een sterke variatie in besmetting, van nul tot meer dan 50 procent van de teken. Eigenlijk hebben we geen idee waarom steeds meer mensen ziek worden. Wat we zien is het topje van de ijsberg. Het grootste deel van de pathogenen bevindt zich in de natuur.'
Onderschat probleem
Om deze ondergedoken vijand beter te leren kennen, verdiepte Gassner zich in de ecologie van de teek. Uit zijn onderzoek komt een positieve correlatie naar voren met half open bos en de dikte van de strooisellaag. Ook is duidelijk dat de teek floreert in de nabijheid van kleine knaagdieren en vogels. Die fungeren voor jonge teken als belangrijkste gastheren. Daarentegen doet begrazing in natuurgebieden de parasieten geen goed, vermoedelijk doordat de runderen de ondergroei decimeren, de strooisellaag beschadigen en met hun grote hoeven kleine knaagdieren wegjagen. Dat scheelt een paar procent aan tekenbeten bij wandelaars, vermoedt Gassner. 'Elke beet minder is er een. Lyme is een onderschat probleem; preventie  van tekenbeten moet net zo vanzelfsprekend worden als links en rechts kijken bij het oversteken.'
Na zijn promotie gaat Gassner zelf ook verder met de bewustmaking, onder meer via zijn werk voor de Natuurkalender. Bovendien schrijft hij samen met zijn promotor Willem Takken aan een nieuw onderzoeksvoorstel. 'De teken zijn nog niet van me af.'
Wel/niet geschikt
Fedor Gassner weet waar hij het over heeft. Zijn record: veertien tekenbeten in één zomer. 'Mijn vader zit ook altijd onder, terwijl mijn moeder, met een vergelijkbaar gedragspatroon, nooit een tekenbeet heeft. Kennelijk is niet elk individu even aantrek­kelijk. Ook bij muizen zie je onderscheid: 20 procent van de dieren kampt met 80 procent van de teken.' 
 

Re:acties 2

  • Ingrid

    Ik heb gehoord dat ze ook in gras leven.
    Is kort houden DÉ optie???

    Reageer
  • Ingrid

    Ik heb gehoord dat ze ook in gras leven.
    Is kort houden DÉ optie???

    Reageer

Re:ageer