Wetenschap - 1 januari 1970

Bacterie in slib van AKZO kan kosmonauten voorzien van zuurstof

Arthur Wolterink heeft de verleiding kunnen weerstaan om de door hem ontdekte bacterie naar zichzelf te vernoemen. ,,Ik vond het beter om hem een naam te geven die vertelt wat hij precies doet’’, zegt de promovendus. De bacterie Pseudomonas chloritidismutans zet het industriële afvalproduct chloraat om in zuurstof en voorziet toekomstige astronauten misschien van zuurstof.

Microbioloog Wolterink vond de bacterie in slib dat onderzoekers van het chemieconcern AKZO en het milieubedrijf Pacques uit een bioreactor hadden gehaald. De reactor bewerkte afvalstoffen uit de chemische industrie. In het slib gebeurde iets merkwaardigs: chloraat, dat de industrie gebruikt om bleekmiddelen te produceren, veranderde in zuurstof.
Het proces was het werk van de bacterie die Wolterink in het slib ontdekte. Het organisme kon niet alleen zuurstof uit chloraat maken, maar die ook gebruiken als brandstof. ,,Dit is de eerste bacterie die dit kan’’, aldus Wolterink.
P. chloritidismutans is daartoe in staat dankzij twee enzymen, ontdekte de aio. Dat zijn chloorreductase en chlorietdismutase. Het tweede enzym was al eens vaker aangetroffen in bacteriën, maar het eerste was een noviteit. Wolterink vermoedt dat ingenieurs die enzymen zouden kunnen toepassen in de bemande ruimtevaart, en beschrijft in zijn proefschrift een reactor die astronauten kan voorzien van zuurstof.
,,In die reactor zitten microscopisch kleine bolletjes, waarop de enzymen zijn gemonteerd. De reactor verwerkt chloraat en zet dat om in zuurstof.’’ Het proces maakt geen gebruik van de bacterie zelf. ,,Die zou de geproduceerde zuurstof zelf gebruiken’’, aldus Wolterink.
Een meer prozaïsche toepassing is die van de bodemreiniging. ,,Je zou de bacterie samen met chloraat kunnen toevoegen aan verontreinigde grond, waarin bacteriën benzeen afbreken. Die kunnen de zuurstof van P. chloritidismutans goed gebruiken.’’ | W.K.

Arthur Wolterink promoveert op 23 april bij prof. Willem de Vos, hoogleraar in de Microbiologie, en prof. Fons Stams, persoonlijk hoogleraar.

Re:ageer