Wetenschap - 30 oktober 2008

BOMENZWEET VERSTOORT COMMUNICATIE MET BODYGUARDS

Een ruiktest. Sluipwespen blijken isopreen te ruiken, en dat is jammer voor de planten die ze beschermen.
Een ruiktest. Sluipwespen blijken isopreen te ruiken, en dat is jammer voor de planten die ze beschermen.

Foto: Hans Smid

Planten die door rupsen worden aangevreten, hebben moeite hulptroepen te mobiliseren als ze zijn omringd door ‘zwetende’ bomen. Het bomenzweet isopreen vermindert de aantrekkelijkheid van de geursignalen waarmee sluipwespen worden aangetrokken die parasiteren op de belagers.
Dat schrijven prof. Marcel Dicke en dr. Roland Mumm van het Laboratorium voor Entomologie en twee Duitse collega’s uit Garmisch-Partenkirchen in een artikel dat maandag is gepubliceerd in de online-editie van het Amerikaanse tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.
Isopreen is een geurstof die wilgen, populieren en eiken vooral bij hoge temperaturen in grote hoeveelheden uitscheiden om de fotosynthese tegen hittestress te beschermen. Om de invloed van deze geurstof te bestuderen op de chemische communicatie van andere planten, bouwde het Duits-Nederlandse onderzoeksteam het zweetgen uit de populier in bij de zandraket, zelf een niet-zwetende plant. In het laboratorium verminderde dat de aantrekkelijkheid van de onderzoeksplant voor één van zijn helpers, de kleine sluipwesp Diadegma semiclausum. Een ander wespje ondervond er geen hinder van.
Kreeg de gevoelige sluipwesp de keus tussen een isopreen uitstotende plant en een normale zandraket dan koos hij in zestig procent van de gevallen voor de normale plant. Het maakte niet uit of de plant daadwerkelijk door rupsen werd aangevreten. Ook als het isopreen niet van de zandraket zelf afkomstig was, maar door de onderzoekers werd toegevoegd, raakte de communicatie tussen plant en bodyguard verstoord.
‘Het is nog onduidelijk of isopreen andere geurstoffen maskeert of dat de sluipwesp er een hekel aan heeft’, vertelt onderzoeker Mumm. ‘We hebben nu voor het eerst aangetoond dat de communicatie tussen plant en bodyguard door geurstoffen van buiten wordt beïnvloed. Of dat in de praktijk ook tot schade leidt, weten we nog niet. Je kunt je voorstellen dat isopreen een rol speelt op een warme dag in een koolveld naast een populierenrij.’

Re:ageer