Wetenschap - 28 mei 2009

BODEMSTRALING ONTHULT FOSFAATGEHALTE

De natuurlijke radioactiviteit van een bodem is een goede graadmeter voor de beschikbaarheid van fosfaat in de grond. Dat hebben onderzoekers van Alterra uitgedokterd. Stralingsmeting maakt uitvoerige en kostbare bemonstering van bodems overbodig. Dat is een uitkomst bij het ontwikkelen van nieuwe natuur.
Voor die nieuwe natuur zijn vooral schrale gronden gewenst. Fosfaatrijke bodems worden voor dat doel afgegraven. Maar al dat graven is duur. En dat geldt ook voor de bemonstering van de grond om te bepalen waar precies gegraven moet worden. Kartering op basis van radioactiviteit is daarom een uitkomst.
Alterra bedacht de nieuwe methode om fosfaatkaarten te maken. Het meetapparaat zelf is een instrument dat door het bedrijfje The Soil Company is ontwikkeld met de Rijksuniversiteit Groningen. Het apparaat brengt eigenschappen van bodems in kaart op basis van de natuurlijke radioactiviteit van de grond.
Voor de metingen rijdt een karretje met apparatuur stapvoets over het veld. Elke seconde meet het de gammastraling van radioactieve kalium-, thorium-, uranium-, en cesiumisotopen. Die straling blijkt een soort vingerafdruk te zijn voor tal van variabelen in de bodem. ‘Maar voor elk veld is die karakteristiek anders. Dus je moet steeds ook een aantal boringen doen om de meter te ijken’, legt onderzoeker Rolf Kemmers van Alterra uit. Dat levert gedetailleerde grondkaarten op van de aluminiumoxiden, ijzeroxiden in de bodem, en de fractie fosfaat die daaraan is gebonden. Daarmee is een kaart te maken van de verzadiging van de bovenste dertig centimeter van de bodem met fosfaat.
Met de kaart in de hand kan vervolgens vastgesteld worden waar gegraven moet worden. Dat de methode werkt is inmiddels aangetoond op een perceel in de benedenloop van de Hunze. Sterker nog: de kaart is zo gedetailleerd dat een kraanmachinist er bijkans gek van zou worden. ‘En het is zeer aantrekkelijk qua prijs. Daar kun je niet tegenop prikken’, zet Kemmers de methode af tegen het traditionele boren.’

Re:ageer