Wetenschap - 1 januari 1970

Armoedig

Armoedig

Armoedig

Een beetje gênant vond ik het wel. Foto’s van actievoerende boeren bij de
lokale Aldi. Kijk eens, schreeuwt de bijbehorende tekst, melk van 42
eurocent per liter. Schandelijk. Vakbondje erbij (LTO zij-aan-zij met de
radicale Nederlandse Melkveehouders Vakbond). Aandacht gegarandeerd. En oh
wat zijn ze zielig, die boeren. Op een andere foto zag ik een spandoek
waarop alles prachtig werd weergegeven. 'Armoede in de stal. Armoede
overal', riep het. Het idee alleen al! Ik weet niet wat me bozer maakt: het
beeld van diepe geestelijke armoede die hier uit spreekt (en waarvan je mag
hopen dat men niet de bedoeling heeft deze ook buiten de stallen te
verspreiden), of de hypocrisie en het gebrek aan historisch inzicht waar
dit allemaal mee gepaard gaat. Hoe solidair waren immers de boeren toen er
in de stallen nog rijkelijk verdiend werd? Hoeveel deden zij toen voor
minder bedeelden? Erg weinig vrees ik. Solidariteit is een relatief nieuw
fenomeen; net zoals het woord ‘vakbond’ trouwens.
Ik begrijp het wel. Een platteland waar boeren niets verdienen,
verschraalt. Toeleveranciers, loonwerkers, maar ook aannemers en winkeliers
voelen de gevolgen aan den lijve. Niet prettig. Maar zo’n uitspraak als die
over armoede raakt natuurlijk kant noch wal. Ten eerste verdienen boeren in
Nederland gemiddeld nog altijd twee keer modaal. Armlastig kun je ze dus
niet noemen. Natuurlijk, er wordt hard voor gewerkt. En inderdaad, er zijn
grote onderlinge verschillen. Ik heb veel respect voor het sappelende
gezinsbedrijf waar na hard werken een minimuminkomen overblijft. Of minder.
Het doet me zeer dat sommige bedrijven na het opdoeken zoveel schuld
achterlaten dat beide partners, vaak op latere leeftijd, moeten gaan werken
voor een beetje pensioen. Om maar te zwijgen van jongeren die (zelfs nu
nog) het lef hebben om een landbouwbedrijf te willen overnemen.
Maar dat is wat anders dan het heilige gelijk aan je kant hebben. Roepen
'Wij zijn landbouw, en jullie moeten ons onderhouden’ is een schandalige en
schadelijke houding. Waar waren de boeren toen de buurtsuper het onderspit
delfde? Ooit een boerenactie gezien toen er een bakker uit het dorp
verdween? Heeft LTO zich ooit uitgesproken toen de textielindustrie
(mijnbouw, ...) zich uit Nederland moest terugtrekken? Waar was Wien van
den Brink toen de steun aan Fokker werd gestopt? Ook daar gingen banen
verloren. Ook daar was er sprake van armoede. Nooit een boer over gehoord.
Maar nu het water aan de lippen komt schreeuwt men moord en brand. Nu
krijgt de consument op zijn donder omdat deze kiest voor een goedkoop
product.
Nee, dan de landbouw. Toen de Daf (later Volvo) nog personenauto’s maakte
stond het hele platteland er mee vol. Nooit een Audi of Mercedes gezien -
laat staan een Japanner. Nederlandse waar, daar deed men het voor. Iedereen
ging ook altijd naar de lokale kruidenier. Nooit een boer gezien met een
Makro-kaart. En nog. Hoe goedkoop Easyjet en Basiqair ook worden, boeren
betalen graag een veelvoud voor een kaartje KLM. De Aldi, die kennen ze
alleen van buiten. En nu van de acties dus. Boerensolidariteit gaat ver.
Héél ver. Steun ze, deze jongens en meisjes van Jan de Wit. Steun ze, zoals
ze ons ook altijd steunden. Immers: rijkdom in de stal dat merken we
overal...
Egbert Lev

Re:ageer