Wetenschap - 1 januari 1970

Arme boeren dupe van instellen natuurreservaat

Arme boeren dupe van instellen natuurreservaat

Arme boeren dupe van instellen natuurreservaat

Juist arme boeren kunnen het meest te lijden hebben van het instellen van een natuurreservaat. Dat bleek in West-Mexico, waar kleine akkerbouwers relatief meer land aan een natuurreservaat verloren dan rijke veehouders


Bosbouwer ir Peter Gerritsen deed in de staat Colima-Jalisco in westelijk Mexico zeven jaar onderzoek naar het landgebruik door de Cuzalapa-boerengemeenschap en publiceerde het boek Styles of farming and forestry - the case of the Mexican community of Cuzalapa. Onlangs gaf hij een lezing hierover op de Landbouwuniversiteit

In 1987 werd in Mexico het Sierra de Manantl341n biosfeerreservaat opgericht. Hoewel het natuurreservaat een goed doel dient - een uniek stuk regenwoud met 500 diersoorten en 2700 plantensoorten wordt beschermd tegen onder andere commerciële houtkap - zaten de Cuzalapa-boeren niet te wachten op een verdere inperking van hun landareaal. Volgens Gerritsen hebben de Cuzalapa-boeren, die ondermeer maïs, bonen en tomaten verbouwen, meer dan twintig procent van hun totaal 24 duizend hectare land verloren. Die klap kwam extra hard aan omdat de laatste jaren de prijzen van hun producten waren gekelderd. Velen trekken nu naar de stad of de kust

Gerritsen merkte dat de rijke veehouders in het gebied minder nadeel van het reservaat ondervinden. Zij verliezen relatief kleine stukken land, en hebben over het algemeen voldoende inkomsten en financiële reserves om zulke tegenslagen te verwerken. De begrenzing van het natuurreservaat benadeelde vooral de Cuzalapa-boeren, omdat zij juist akkerbouw bedrijven in de streken die interessant zijn om voor de natuur te reserveren: de hoogliggende, bosrijke gebieden

Dat juist de armen de dupe van een natuurreservaat worden, komt vaker voor. Volgens prof. dr Herbert Prins, hoogleraar Natuurbeheer aan de LUW, is het weliswaar al sinds de koloniale tijd de regel om de lokale bevolking voor het verlies aan grond te compenseren in geld. Maar dit gaat nogal eens fout. Afspraken tussen de lokale bevolking en de overheid worden vergeten of niet nagekomen. Vaak gaat het ook fout bij de besteding van de compensatie. De rijken kunnen het geld op de bank zetten of beleggen, en worden nog rijker. De armen maken het meteen op. Een paar jaar later zijn ze en het geld kwijt, en de grond. Prins: De armen zijn dan dus niet zozeer de dupe van het natuurreservaat, maar van het feit dat ze niks kunnen missen.

Overigens kan de internationale regel om de lokale bevolking te compenseren ook leiden tot slepende onderhandelingen. In Tanzania probeert de overheid bijvoorbeeld al 25 jaar een natuurreservaat in te stellen. Zonder succes, want ze weet geen overeenstemming met de lokale bevolking te bereiken. H.B./M.H

Re:ageer