Wetenschap - 1 januari 1970

Amazonegebied verandert in savanne

Door een droger wordend klimaat kan het regenwoud het vrij snel begeven. Savannevegetatie zal ervoor in de plaats komen. Dat zijn enkele onheilspellende conclusies van metingen in het Amazonegebied en berekeningen met klimaatmodellen, uitgevoerd in het Large Scale Biosphere-Atmosphere Experiment (LBA).

Hoewel het moeilijk is natuurlijke variabiliteit te onderscheiden van effecten van klimaatverandering, komen er steeds meer signalen dat het Amazonewoud niet is opgewassen tegen de veranderingen in het klimaat. Dat schrijven Celso von Randow van Alterra en onderzoekers van onder meer de Universiteit van São Paolo, het Amerikaanse Georgia Institute of Technology en het Engelse Hadley Centre for Climate Prediction and Research in het vakblad Theoretical and Applied Climatology. Ze geven hierin hun interpretatie van de eerste resultaten van het LBA-project.
Al een aantal jaar worden voor het LBA-experiment vanuit meettorens, luchtballonnen en vliegtuigen metingen gedaan die de waterdamp- en koolstofstromen in en boven de vegetatie en landbouwgronden in het Amazonegebied vastleggen. De onderzoekers zijn verontrust over de uitslag van een klimaatmodel, dat onder meer wordt gevoed met de recente LBA-meetuitkomsten. Rond 2050 zal het regenwoud door een stijgende temperatuur en toenemende droogte op tal van plaatsen veranderen in savanne. Dit proces kan zich ook nog gaan versnellen. Von Randow: 'Door een stijgende CO2-concentratie in de atmosfeer zal de vegetatie in het begin reageren met een toename van de fotosynthese en opname van koolstof. Maar na verloop van tijd zal dit omslaan: door de hogere temperaturen gaan de planten meer respireren en juist netto koolstof uitstoten. Deze positieve terugkoppeling kan leiden tot een sterkere opwarming van het klimaat waardoor de savanne sneller oprukt ten koste van het regenwoud.'
Dat het regenwoud in een neergaande spiraal kan komen, heeft verder te maken met de rol die het regenwoud speelt bij de vorming van wolken, signaleert Von Randow: 'Een zeer interessant resultaat van de LBA-metingen in het Amazonegebied is dat de zogenaamde volatiele organische componenten die door de bomen worden uitgestoten, in tegenstelling tot wat altijd gedacht werd, bijdragen aan de vorming van regen. De volatiele organische componenten zijn erg efficiënt in het aantrekken van waterdamp waardoor zich regendruppels vormen. Het bos helpt dus mee in het genereren van heel wat regen.' Als het regenwoud begint weg te kwijnen, kan dit proces zich dus ook versnellen doordat er ter plaatse minder wolken worden gevormd. / HB

Re:ageer