Wetenschap - 26 september 2011

Alterra zoekt signalen teloorgang regenwoud

Alterra ontwikkelt een 'early warning system' voor de ecosystemen in het Amazone-gebied. Het oppikken van de juiste signalen moet de ondergang van het regenwoud helpen voorkomen.

8-Ontbossing.jpg
Het signaleringssysteem is de kern van een nieuw internationaal onderzoek (Amazalert) naar de gevolgen van bossterfte, klimaatverandering en ontbossing in het Amazone-gebied. Alterra is de trekker van dit project van 4,7 miljoen euro. Aan het onderzoek werken wetenschappers van veertien instituten en universiteiten uit Europa en Zuid-Amerika.
Groot
De kennis over het tropisch regenwoud is beperkt. 'We doen al jaren onderzoek in het Amazonegebied. Maar we weten bijvoorbeeld niet hoe de bossen zullen reageren op verhoging van de CO2-concentratie of verhoging van de temperatuur door klimaatverandering', zegt projectleider Bart Kruijt (Alterra). 'Zelfs met datgene wat we wel weten zijn geen uitgebreide runs van klimaatmodellen gedaan. Het gebied is ook zo gigantisch groot. Je blijft altijd simuleren op basis van beperkte kennis.'
Savanne
Eerdere studies suggereren dat regenwoud door klimaatverandering en ontbossing kan veranderen in verarmde savanne. Maar of het zover komt, waar dat het eerst gebeurt, en wat de eerste signalen daarvan zijn is niet duidelijk. Amazalert moet daar antwoord op geven. Onder meer door nieuwe en verbeterde modellen te ontwikkelen. Kruijt: 'Wat we eigenlijk willen is een samenhangend stel modellen zodanig koppelen dat we ook effecten van beleid en de response van mensen daarop mee kunnen nemen.'
Signalen
Volgens Kruijt is vooral behoefte aan een beter begrip van terugkoppelingen tussen het klimaat en de verandering van het landoppervlak. Regenwater wordt via de bossen (verdamping) voortdurend gerecycled. Voortschrijdende ontbossing brengt dit mechanisme in gevaar. Wetenschappers van de VU in Amsterdam proberen te achterhalen hoe dit proces in elkaar steekt en of er (vroegtijdig) signalen zijn die wijzen op een overgang van bos naar savanne.  
Meetbaar
Het early warning system dat Alterra ontwikkelt moet een set meetbare grootheden opleveren waaraan je kunt zien of het mis gaat in de Amazone of niet. 'Bosoppervlakte bijvoorbeeld, rivierafvoer of neerslagpatronen. Dat zijn hypotheses die we willen testen. Maar er kunnen natuurlijk ook andere factoren boven komen drijven.' 

Re:ageer