Wetenschap - 1 januari 1970

'Als ik een visie krijg, ga ik naar de dokter'

'Als ik een visie krijg, ga ik naar de dokter'


,,Werk is eerst en vooral gewoon werk", schrijft Judith Mair in 'Het is
mooi geweest - Het kantoor is geen pretpark'. ,,En dat moet het ook weer
worden. Niet meer, maar ook niet minder." Mair is directeur van
communicatiebureau Buro Mair, maar werken daar is geen lolletje. ,,Wie
denkt dat werk alleen goed is als je er plezier aan beleeft, is bij ons aan
het verkeerde adres."
Buro Mair hanteert strakke gedragsregels. Er wordt op maandag tot en met
vrijdag tussen 9:00 en 17:30 uur gewerkt, met een half uur pauze. Er wordt
alleen op de zaak gewerkt. De vaste werkplek moet ordelijk zijn, er is geen
ruimte voor privé-gesprekken en -contacten. Tijdens kantooruren draagt men
werkkleding. Leidinggevenden collega's en klanten worden met 'u'
aangesproken. Leidinggevenden beslissen en iedere werknemer bemoeit zich
slechts met zijn eigen taken. Hip of trendy zijn is verboden. ,,U wilt op
de step naar kantoor komen? Step dan maar direct door naar een andere
werkgever." En het is verboden te spreken over 'mood chart', 'brainstorms',
'briefings' of 'meetings'.
Mair zet zich af tegen de trend in de huidige kenniseconomie waarbij werken
gelijk staat met zelfontplooiing, managers vooral invoelend en emotioneel
intelligent moeten zijn, de organisatie plat en gestuurd via teamwork, en
het bedrijf imagogevoelig en in bezit van een visie. Ook de kenniswerkers
moeten volgens Mair gewoon hun werk doen, net zoals bakkers brood bakken,
timmerlieden hameren en monteurs repareren. ,,Het is onzin om werk aan te
prijzen als een tweede huis en een statussymbool, als iets dat tot
zelfverwezenlijking en plezier leidt", schrijft ze.
De afgelopen decennia is het arbeidsethos veranderd, stelt Mair.
,,Betutteling en dwang maken plaats voor zelfsturing en 'je eigen
verantwoordelijkheid nemen', en de werknemer wordt niet langer tot in
detail op precieze regels gewezen - nee, je moet je als werknemer
tegenwoordig vooral 'betrokken' voelen." Dat begint al bij de sollicitatie.
,,De ideale kandidaat voor een baan is sociaal vaardig, mobiel, flexibel en
'emotioneel intelligent'." En organisaties moeten vooral visie hebben.
,,Organisaties hebben niet alleen hun werksfeer en medewerkers tot op het
bot omgestyled maar ook hun communicatie in een nieuw jasje gestoken. Het
vocabulaire wordt ontdaan van alle begrippen die zich onderscheiden door
inhoud, eenduidigheid en onvermijdelijkheid - woorden en begrippen waarmee
je klare wijn schenkt, taal die je dwingt om je woord te houden."
Mair citeert instemmend de Duitse oud-premier Helmut Schmidt: 'Als ik een
visie krijg, ga ik naar de dokter.' Ze lijkt ook echt ziek van de
doorgeschoten emotionele intelligentie die van zowel werknemer, manager als
de organisatie zelf wordt verlangd in de huidige managementtrend. Teamwork
leidt volgens haar tot terreur, middelmaat en betutteling, want iedereen
bemoeit zich met iedereen, niemand durft zijn kop boven het maaiveld op te
steken, en als je niet in het team past ben je de pineut.
Het klinkt allemaal erg bekend. Ook binnen Wageningen UR lijkt het soms
alsof de organisatie vooral bezig is met zijn eigen ontplooiing en visie in
plaats van met het afleveren van goed werk. Misschien moeten we ons binnen
Wageningen UR ook maar eens bezinnen of we wel zo bezig moeten zijn met de
maatschappelijke betrokkenheid van de organisatie, want de maatschappij
verandert sneller dan Wageningen UR. ,,Wie dwangmatig vasthoudt aan de
veranderbaarheid van de onderneming stelt daarmee zijn eigen karakter en
autonomie in de waagschaal", waarschuwt Mair. ,,Wat overblijft is slechts
een opportunistische, onsamenhangende, veranderbare klomp zonder eigen
identiteit met nog slechts één doel: kunnen reageren."

Judith Mair, Het is mooi geweest - Het kantoor is geen pretpark, Scriptum,
ISBN 9055943509, 19,95 euro.

Re:ageer