Wetenschap - 1 januari 1970

Alleen voedingsindustrie kan ons redden van zoutvergiftiging

Alleen voedingsindustrie kan ons redden van zoutvergiftiging

Alleen voedingsindustrie kan ons redden van zoutvergiftiging


Een dieet met meer kalium en minder natrium verlaagt de bloeddruk. Dat
blijkt uit een onderzoek van Wageningse onderzoekers, die gegevens uit 67
studies bij elkaar veegden en opnieuw analyseerden. Een bekend gegeven?
Geenszins, zegt dr Marianne Geleijnse.

,,Er is nog steeds veel te doen rond de impact van zout op de bloeddruk’’,
zegt de aan de leerstoelgroep Humane voeding en epidemiologie verbonden
Geleijnse. ,,Wetenschappers zijn het er nog steeds niet over eens hoe het
verband in elkaar zit. Je hebt onderzoekers die niet geloven dat het
verband belangrijk is voor de gezondheid. Soms worden ze betaald door de
zoutlobby.’’
Wel weten onderzoekers hoe zout de bloeddruk verhoogt. Als de nieren het
natrium uit zout uitscheiden, maken ze meer van het hormoon renine aan, dat
de concentratie van het eiwit angiotensine II verhoogt. Die stof zorgt
ervoor dat de vaten zich vernauwen, waardoor de bloeddruk stijgt.
Tegelijkertijd zet renine het lichaam aan tot het vasthouden van vocht,
waardoor de bloeddruk verder toeneemt.
,,Het is niet alleen het natrium’’, zegt Geleijnse. ,,Ook kalium is
belangrijk. Als die twee mineralen uit balans zijn, bijvoorbeeld doordat de
inname van natrium verhoogd is, stijgt de bloeddruk. Daarom hebben we ook
gekeken naar kalium.’’
Geleijnse analyseerde veertig onderzoeken naar natrium, en een kleine
dertig naar kalium. Daaruit kon ze opmaken dat bij een afname van de
dagelijkse inname van zout met vijf gram, de bloeddruk met twee tot drie
millimeter kwikdruk zakt. Een verhoogde inname van kalium met een kleine
twee gram per dag heeft een effect in dezelfde orde van grootte.
Het zou kunnen dat je bij het treffen van beide maatregelen tegelijkertijd,
de effecten ervan bij elkaar kunt optellen. Daardoor zou de gemiddelde
bloeddruk met ongeveer vijf milliliter kwikdruk kunnen zakken, denkt
Geleijnse.
Artsen doen nog wel eens geringschattend over zo’n effect. Het punt waarop
zij zich zorgen gaan maken is een bloeddruk van boven de 140 over 90. Het
eerste getal slaat op de systolische bloeddruk, de bloeddruk op het moment
dat het hart het bloed door de vaten pompt. Het tweede getal is de
diastolische bloeddruk, de bloeddruk in de vaten tussen twee hartslagen in.
In hun praktijk krijgen ze echter ook mensen met een bloeddruk van, pak hem
beet, 220 over 100. Een daling van vijf milliliter kwikdruk, waarvoor
mensen hun hele voedingspatroon overhoop moeten halen, is in die gevallen
de moeite niet waard.
,,Maar als die vermindering zich bij de hele bevolking voortdoet, is de
gezondheidswinst aanzienlijk’’, zegt Geleijnse. ,,Volgens de schattingen
neemt dan het aantal beroertes met dertig procent af en vermindert het
aantal hartinfarcten met ongeveer twintig procent.’’
,,Het omslagpunt van 140 over 90 is vrij willekeurig gekozen, want ook bij
mensen met een gezonde bloeddruk vermindert de kans op beroertes als de
bloeddruk daalt.’’
Daar komt dan nog bij dat mensen met een hoge bloeddruk sterker reageren op
minder zout en meer kalium, volgens de analyse van Geleijnse.
Geleijnses conclusies hebben eerder consequenties voor de politiek dan voor
gezondheidsbewuste consumenten. Wie zelf zijn bloeddruk wil verlagen door
zijn zoutinname terug te dringen staat voor een bijna onmogelijke taak.
,,Minder zout gebruiken aan tafel en bij het koken is niet voldoende’’,
zegt Geleijnse. ,,Dagelijks krijgen we gemiddeld zo’n negen gram zout per
dag binnen. Daarvan komt maar een fractie uit de zoutpot. Het gros krijgen
we binnen via de voedingsindustrie, via kant-en-klare soepen, mixen,
sauzen, worst, brood en kaas. Die laatste twee zouden wel eens de
belangrijkste bronnen kunnen zijn.’’
Het zou een goede zaak zijn als de industrie de hoeveelheid natrium in de
voeding zou verminderen, vindt Geleijnse. ,,Zout verbetert de smaak en
houdt vocht vast, waardoor fabrikanten meer gewicht kunnen verkopen aan de
consument. Daarom houdt de industrie er waarschijnlijk aan vast. Ikzelf ben
echter een warm voorstander van het gebruik van zout als Jozo Vitaal. Jozo
Vitaal smaakt als keukenzout, maar bevat kalium in plaats van natrium. Dat
zou pas zoden aan de dijk zetten.’’
Marianne Geleijnse publiceerde haar onderzoek in de Journal of Human
Hypertension van juli 2003. Eerder onderzocht ze het effect van Jozo Vitaal
op de bloeddruk van ouderen. |
W.K.

Fotobijschrift:
Minder natrium in het keukenzout helpt een beetje in de strijd tegen een
hoge bloeddruk. Het gros van de zouten krijgen consumenten echter binnen
via producten uit de voedingsindustrie. | Foto G.A.

Re:ageer