Wetenschap - 3 november 2011

Afval ruimen in sloppen van Afrika

tekst:
Joris Tielens

Geef sloppenbewoners in Oost Afrika meer te zeggen over sanitair en het opruimen van afval, zeggen drie Afrikaanse promovenda, die vorige week in Wageningen promoveerden.

kibera-slums-kenya.jpg
In sloppenwijken in Nairobi, Kampala of Dar es Salaam wordt vuilnis niet netjes opgehaald en is er geen riool om de wc door te spoelen. Afval zwerft op straat en mensen moeten hun behoefte doen in een gat in de grond of in de flying toilet, een plastic zakje dat ze daarna weggooien op straat. Ziekte en stank zijn het gevolg.
Er zijn grootschalige en centraal geplande pogingen geweest om daar wat aan te veranderen,  zoals vuilnisophaaldiensten of het aanleggen van een riool, wat de Wereldbank nu in sommige sloppen financiert. Of juist kleinschalige en decentrale oplossingen, bijvoorbeeld het droge composttoilet Ecosan, wat veel westerse hulporganisaties promoten.
Beiden schieten tekort omdat ze voorbij gaan aan de bewoners van de sloppen zelf en de rol die zij kunnen hebben, concluderen drie onderzoeksters uit Oost Afrika die vorige week in Wageningen bij de leerstoelgroep milieubeleid promoveerden. Het ontbreekt de gemeentes van Nairobi, Kampala of Dar es Salaam aan geld om alle sloppen schoon te houden of op het riool aan te sluiten, al was het maar omdat die zo snel groeien. Maar ook kleinschalige oplossingen zoals het composttoilet Ecosan werken niet, 'door een gebrek aan samenwerking met de bewoners zelf', zegt Judith Tukahirwa, een van de onderzoeksters. Het composttoilet neemt teveel ruimte in of de compost kan niet afgevoerd worden. Moslims accepteren het composttoilet niet omdat ze water gebruiken bij hun toiletgang.
Een van de drie onderzoeksters, Judith Tukahirwa, is inmiddels in dienst van de gemeente Kampala om het probleem aan te pakken en ze gaat de aanbevelingen van de drie in praktijk brengen. Ze zien een oplossing in maatwerk waarbij veel meer oog is voor de bewoners zelf. Zij bepalen waar een inzamelpunt van vuilnis komt, of hoeveel ze willen betalen voor het ophalen van vuilnis. Bedrijfjes zamelen het afval in waar mensen daarvoor kunnen betalen, ngo's en buurtverenigingen waar de armsten wonen, en de gemeente coordineert het. Vervoersmiddelen worden aangepast aan de kleine steegjes; bakbrommers bijvoorbeeld in plaats van vrachtwagens.

Re:ageer