Wetenschap - 3 februari 2010

Afrikaanse rijstboer kan veel water besparen

Tijdelijke uitdroging leidt in Senegal tot veertig procent waterbesparing. Methode ook toepasbaar in andere Sahellanden. Rijstboeren in Senegal kunnen twintig tot veertig procent irrigatiewater besparen met een alternatieve irrigatietechniek, zonder dat hun rijstproductie afneemt.

De kosten voor irrigatie van rijst bedragen gemiddeld een kwart tot een derde deel van de productiekosten
Dat blijkt uit onderzoek van de Wageningse promovendus Michiel de Vries, die proeven deed op veldstations en bij boeren in Senegal. Hij publiceert erover in het laatste nummer van Field Crops Research.
Rijstboeren in Senegal pompen dagelijks water uit de Senegal rivier om hun rijstveld onder tien centimeter water te zetten. Deze permanente bevloeiing kost veel water in het warme land. De Vries paste een andere methode toe. Hij irrigeerde om de drie à vier dagen. In die tijd zakt het irrigatiewater van tien centimeter boven de grond tot tien centimeter onder de grond. Met dit alternate wetting and drying (AWD) bespaarde hij veertig procent irrigatiewater, terwijl de rijstopbrengst 95 procent bedroeg van de gangbare methode.
Hij behaalde de beste resultaten door beide methoden te combineren: de helft van het groeiseizoen ging het rijstveld onder water, de andere helft doseerde hij de watergift. Via een eenvoudige buis in de grond kunnen rijstboeren het ondergrondse waterpeil meten, zodat ze weten wanneer ze weer moeten irrigeren. Boeren kunnen de AWD-techniek ook het hele seizoen toepassen, zegt De Vries. Dan besparen ze vijftig procent water, maar neemt hun rijstproductie met gemiddeld twintig procent af. Soms zijn de irrigatiekosten zo hoog dat dit toch een interessante optie is voor de rijstboeren, zegt hij.
Drinkwater
Voor de productie van een kilo rijst is 1700 liter water nodig in gangbare irrigatiesystemen. De Vries kan dat terugbrengen naar duizend liter per kilo. Waterbesparing is belangrijk in Senegal, omdat het drinkwater voor de miljoenenstad Dakar ook uit de Senegal-rivier komt. Ook de boeren hebben er baat bij, want de kosten voor irrigatie bedragen gemiddeld een kwart tot een derde deel van hun productiekosten. Kostenbesparingen zijn belangrijk voor de rijstboeren, want ze moeten concurreren met goedkope importrijst uit Azië op de voedselmarkt.
De kennis is ook toe te passen in andere Sahellanden met rijstteelt, zoals Burkina Faso, Mali en Niger, zegt De Vries. 'Daar heb je ook grote irrigatiestelsels. Maar het hangt er wel van af hoe ze zijn opgezet. Als boeren niets voor het water hoeven te betalen, omdat bijvoorbeeld de overheid het water voor hen oppompt, dan gaan ze geen water besparen, omdat ze er geen voordeel van hebben.'

Re:ageer