Wetenschap - 1 januari 1970

Actie-onderzoek: waar ligt de grens?

Onderzoekers in de landbouw of ruimtelijke ordening nemen steeds vaker verschillende rollen op zich. Niet alleen die van beschouwend analist, maar ook die van adviseur, bemiddelaar, procesbegeleider en ontwerper.

Hoe ver mag een onderzoeker gaan in zijn inbreng in beleid? En is het dan nog wetenschap? Beleidsonderzoekers en opdrachtgevers van LNV kwamen dinsdag 30 november op een symposium bij elkaar om hun actie-onderzoek te bespreken.
Bestuurskundig onderzoek naar beleid over landbouw, ruimtelijke ordening en milieu wordt steeds vaker actie-onderzoek. Dat wil zeggen dat de onderzoeker actief betrokken is bij het beleidsproces en niet meer alleen maar beschouwt. De term actie-onderzoek is beladen met marxistische noties uit de jaren zeventig, toen het vooral betekende dat de onderzoeker zwakkere groepen uit de samenleving een stem wilde geven in beleid. In het mini-symposium werd de term breder uitgelegd. Ook zaken als het bemiddelen tussen partijen en het begeleiden van discussies vallen er nu onder. Weer een andere rol van de actie-onderzoeker kan het reflecteren op en adviseren over beleid zijn.
Die verschillende rollen maken het voor onderzoeker, opdrachtgever en – niet te vergeten – de doelgroep van beleid en onderzoek, niet duidelijker wie precies welke rol heeft. Omdat het vaak om zaken gaat waarin iedereen verschillende belangen heeft, balanceert de verhouding tussen analist, opdrachtgever en derden bovendien vaak tussen hoge verwachtingen en regelrecht wantrouwen. Een van de conclusies van het symposium was dat opdrachtgevers hun doelen duidelijk moeten stellen. En dat onderzoekers hen daarbij kunnen helpen.
Drs Ine Neven stelde samen met andere onderzoekers van Alterra een boekje samen waarin voorbeelden van actie-onderzoek beschreven worden. Die voorbeelden maken duidelijk wanneer actie-onderzoek nodig is: wanneer niet alleen feiten een rol spelen, maar ook de belangen van verschillende partijen. Bijvoorbeeld in de bemiddeling tussen kokkelvissers en voorstanders van gasboring in de Waddenzee. Of in de opstand van boeren tegen de aanleg van nieuwe natuur in het Gaasterland in Friesland. JT

Beleid en onderzoek in actie – Reflecties van bestuurskundig onderzoekers op hun nieuwe rol in groene beleidsprocessen; uitgave Alterra, redactie Ine Neven.

Re:ageer