Wetenschap - 26 september 2002

Achterstand Nederland bij plattelandsvernieuwing

Achterstand Nederland bij plattelandsvernieuwing

Nederland loopt achter bij andere Europese landen als het gaat om plattelandsvernieuwing. In Ierland beheren boeren bijvoorbeeld veel meer natuur, in Itali? en Spanje doen streekproducten het beter. Een van de oorzaken is dat het Nederlandse beleid minder op plattelandsvernieuwing gericht is dan dat van andere landen. Dat is de boodschap van een nieuw boek van Wageningse rurale sociologen, dat vandaag, donderdag 26 september, op de Floriade wordt aangeboden aan oud-VROM-minister Margreeth de Boer.

Het boek Living Countrysides geeft de resultaten van een vergelijkend onderzoek in zes Europese landen naar plattelandsvernieuwing, dat onder leiding van prof. Jan Douwe van der Ploeg werd uitgevoerd. Ruim drieduizend bedrijven werden ge?nqu?teerd en bestaande data werden geanalyseerd.

Verbreding, waarbij boeren naast hun agrarische bedrijfsvoering ook gaan ondernemen in toerisme, natuurbeheer, zorglandbouw, energiegewassen of andere economische bedrijvigheid, komt vooral meer voor in Ierland en Duitsland. In Ierland heeft bijvoorbeeld 37 procent van de boeren hun bedrijf verbreed, in Nederland maar 26 procent. Een reden zijn de betere regelingen die boeren in die landen kunnen krijgen voor natuurbeheer. Maar ook traditie speelt een rol, zegt dr. Henk Oostindie, een van de onderzoekers. Zo is in Duitsland agrotoerisme al jarenlang gangbaar.

Verdieping, waardoor producten meer toegevoegde waarde krijgen, komt meer voor in Itali?, Spanje en Duitsland. Het gaat dan bijvoorbeeld om streekproducten of biologische producten. In Itali? 'verdiept' 49 procent van de boeren, in Spanje 39 procent, terwijl dat in Nederland maar 30 procent is. Dat komt doordat de eetcultuur in de zuidelijke landen meer vraag oplevert naar streekproducten van hoge kwaliteit. Maar Itali? speelt ook beter in op het Europees beleid, bijvoorbeeld door honderden producten in Brussel aan te bieden voor offici?le erkenning tot streekproduct. Nederland kwam niet verder dan vier voorstellen.

Oostindie verklaart de verschillen uit de sterke ori?ntatie in Nederland op modernisering ? intensivering en schaalvergroting ? van de landbouw. Nu keert dat zich tegen de ontwikkeling van het platteland. Juist in de gebieden die in termen van een industri?le landbouw als marginaal gezien worden, zoals Wales in Engeland, slaat de vernieuwing van landbouw en platteland goed aan. Anderzijds hoeft plattelandsvernieuwing niet per se aan moderne landbouwgebieden voorbij te gaan, zoals de Italiaanse streek Emilia Romagna laat zien.

De bemoedigende cijfers over plattelandsvernieuwing in Europa illustreren goed de hervorming van het Europees landbouwbeleid, dat een omslag maakt van directe landbouwsteun naar steun voor plattelandsvernieuwing. Niet voor niets schreef Romano Prodi, president van de Europese Unie, een voorwoord voor het boek. Over het nieuwe Nederlandse beleid zijn de sociologen voorzichtig optimistisch. Het boek is, aldus Van der Ploeg, goed ontvangen in Itali?, waar nieuw onderzoek opgezet wordt, en in Duitsland, waar landbouwminister Renate Kunast enthousiast reageerde op de resultaten. | J.T.

Living Countrysides, rural development processes in Europe: the state of the art, ISBN 90 5439 117 0, te bestellen bij Verzendboekhandel Elsevier, 0314-349871, www.agriboek.nl, 24,50 euro.

Re:ageer