Wetenschap - 1 maart 2007

Abrupte boomgrens klimt langzaam

De aarde wordt warmer, en daarom zou je verwachten dat de boomgrens in de bergen snel omhoog klimt. Maar die logica gaat niet op, stelt dr. Maaike Bader in haar promotieonderzoek. Hoe abrupter de boomgrens, hoe langzamer die stijgt. De reden: bomen beschermen elkaar.

Bader onderzocht tropische boomgrenzen in Argentinië, Bolivia, Ecuador, Venezuela en Hawaï, waar bomen het hele jaar door onder ongeveer dezelfde omstandigheden groeien. Ze deed experimenteel onderzoek in Ecuador, waar de grens tussen het bergbos en de schaars begroeide 'páramo' slechts vier meter breed is. Zo plantte ze zaailingen in het bos en op de páramo, in schaduw en in de felle zon, en in diverse soorten bodems. Ze modelleerde de resultaten in een boomgroeimodel.
Vroeger, voor de discussies over de opwarming losbarstten, klom de boomgrens ook al langzaam. Uit analyse van koolstof uit de bodem in Ecuador bleek dat de boomgrens tijdens de klimaatopwarming in het holoceen, vanaf zo'n tienduizend jaar geleden, maar langzaam steeg. De huidige hoogte van zo'n 3.600 meter werd volgens Bader pas in de tweede helft van het holoceen gehaald, dat wil zeggen in de laatste vijfduizend jaar.
Bader vond sterke aanwijzingen dat vooral het verschil in microklimaat onder en boven de boomgrens een belangrijke rol speelt. Bomen helpen andere bomen. Bossen leveren bescherming tegen de grote weersextremen, schaduw tegen het felle zonlicht overdag en beschutting tegen de koude nachten. En ook tegen vuur, dankzij de hoge vochtigheid. Daardoor ontstaan er grote verschillen met de kale vlakte van de páramo, waar weer en vuur vrij spel hebben.
Des te dichter het bergbos, des te abrupter de boomgrens, concludeert Bader, want hoe groter de verschillen in microklimaat, des te groter de verschillen in plantengroei. Dat klopt volgens haar met het feit dat de tropische boomgrenzen zo abrupt zijn. / Martin Woestenburg

Dr. Maaike Bader promoveerde op vrijdag 23 februari bij prof. Arnold Bregt, hoogleraar Geo-informatiekunde.

Re:ageer