Wetenschap - 3 oktober 2002

Aardappelaaltje weet wel raad met celwanden

Aardappelaaltje weet wel raad met celwanden

"Vroeger dachten onderzoekers dat er geen enkele diersoort zelf in staat was celwanden af te breken. Ook koeien, geiten en schapen niet. Die hebben daar hun micro-organismen voor nodig. Maar die gedachte is achterhaald. De aaltjes die ik heb bestudeerd kunnen het wel." Dat zegt dr Herman Popeijus, die verleden week promoveerde op een onderzoek naar de enzymen waarmee het aaltje Globodera rostochiensis aardappels binnendringt.

Globodera berokkent de aardappelteelt veel schade, en wordt daarom intensief bestudeerd. "Het aaltje heeft een stekel waarmee hij minuscule gaatjes in de plant maakt", zegt Popeijus. "Vroeger namen onderzoekers aan dat het dier zich daarmee een weg in de wortel hakt. Dat bleek enkele jaren geleden anders te liggen. Toen ontdekte mijn copromotor, dr Geert Smant, dat het aaltje met z'n holle stekel enzymen in de plant spuit die cellulose afbreken. Daardoor werden de celwanden, die vooral uit cellulose bestaan, week en kon de Globodera makkelijker in de cellen van de wortel binnendringen."

Smants ontdekking kon echter nog niet helemaal verklaren hoe het aaltje zich door aardappels heen bewoog. In de celwanden zitten immers niet alleen cellulose, maar ook pectine. Pectine vind je in het weefsel tussen celwanden in. Pectine houdt de cellen als het ware bij elkaar. Maar ook met onderdeel van de celwand heeft het aaltje geen moeite, ontdekte Popeijus. Hij vond een enzym waarvan we niet eerder wisten dat dit door dieren gemaakt kan worden: een pectaatlyase dat wel raad weet met pectines. Die ontdekking leidde onder meer tot een publicatie in Nature. | W.K.

Herman Popeijus promoveerde 23 september bij prof. Jan Bakker, hoogleraar Nematologie.

Re:ageer