Wetenschap - 22 december 2016

'Aanwijzing voor link tussen darmkanker en emulgatoren'

tekst:
Anja Janssen

Twee in voedingsmiddelen gebruikte emulgatoren blijken in muizen ontstekingsreacties te veroorzaken die het ontstaan van darmkanker bevorderen. Het is een eerste aanwijzing dat er een link kan zijn tussen emulgatoren en darmkanker bij mensen, zegt hoogleraar Voeding en ziekte Ellen Kampman.

Een voorbeeld van een emulgator in voeding is lecithine en zit in mayonaise (Foto: Shutterstock)

In het onderzoek van de Amerikaanse Georgia State University, gepubliceerd in Cancer Research, kregen muizen via hun voeding polysorbaat 80 (E433) en carboxymethylcellulose (E466) binnen, in doseringen die overeenkomen met een hoge consumptie van bewerkte voedingsmiddelen die deze emulgatoren bevatten. Een emulgator is een stof die helpt bij het mengen van twee stoffen die normaal gesproken niet of moeilijk mengbaar zijn.

Het dieet van polysorbaat 80 en carboxymethylcellulose leidde in de muizen tot verandering van de darmflora. Daardoor ontstonden milde ontstekingen en werden de muizen vatbaarder voor de ontwikkeling van darmtumoren.

Het gaat om slechts één muizenstudie, relativeert Kampman. ‘Je hebt altijd meerdere studies nodig, waaronder studies bij mensen, voordat je hier conclusies aan kunt verbinden.’ Maar Kampman vindt het wel interessant onderzoek, en een eerste aanwijzing dat er een link tussen emulgatoren uit voeding en darmkanker kan zijn. ‘Ik denk dat het nodig is om dat in andere studies goed te gaan bekijken.’

Klinische studie
Bij die studies in mensen denkt ze in eerste instantie aan een vergelijking van de darmflora van mensen die veel emulgatoren binnenkrijgen via de voeding, met die van mensen die deze stofjes niet of nauwelijks binnenkrijgen. Vervolgens zou een klinische studie kunnen uitwijzen wat er gebeurt met de darmflora en darmontstekingen als mensen met een hoge inname aan emulgatoren op een dieet met nauwelijks emulgatoren worden gezet.

Dat darmkanker kan ontstaan via ontstekingen in de darm is al langer bekend. ‘Mensen met colitus ulcerosa hebben een hoger risico om darmkanker te krijgen dan mensen zonder zo’n chronische darmontsteking’, legt Kampman uit. ‘Ook zien we soms dat darmkanker wordt voorafgegaan door laaggradige inflammatie. Maar dat is niet voor alle vormen van darmkanker zo.’

Het blijft heel lastig om deze dierstudies door te trekken naar de mens.

Ook is al vastgesteld dat er een verband is tussen een veranderde samenstelling van de darmflora en darmkanker bij mensen. ‘Maar we weten niet of dat het gevolg is van de ziekte of de oorzaak ervan’, zegt Kampman. Zelf werkt haar groep aan een onderzoek onder 1500 darmkankerpatiënten dat onder andere daar meer duidelijkheid over moet brengen.

Schijf van Vijf
Meer onderzoek is dus nodig, maar zouden we de emulgatoren dan niet uit voorzorg moeten mijden of verbieden? ‘Er zijn meer E-nummers die in dierproeven kankerverwekkend zijn, maar die we niet in zo’n hoge dosis binnenkrijgen dat dat bij de mens ook tot darmkanker leidt. Het blijft heel lastig om deze dierstudies door te trekken naar de mens.’

‘Je kunt natuurlijk altijd adviseren om zo gezond mogelijk te eten’, voegt Kampman toe. ‘Als je eet volgens de Richtlijnen goede voeding – de Schijf van Vijf –, dan eet je weinig processed food en vooral verse producten. Ik vrees echter dat zo’n advies niet zo veel effect heeft, want maar een klein deel van de Nederlanders eet volgens de Richtlijnen goede voeding.’


Re:ageer