Wetenschap - 29 oktober 1998

Zwemmen met gehandicapten

Zwemmen met gehandicapten

Zwemmen met gehandicapten
Uitademen onder water
Aan de rand van het zwembad zit een vrouw in een rolstoel. Haar gezicht verkrampt van pijn als twee vrijwilligers haar voorzichtig uit haar rolstoel helpen. Snel tillen ze haar wat hoger op, waardoor haar beknelde voet vrijkomt, en zetten haar op een apparaat waarmee ze haar in het water takelen. Terwijl ze in het warme water zakt, ebben de pijn en schrik van haar gezicht. Er verschijnt een vage glimlach rond haar lippen
Elke woensdagavond zwemmen gehandicapten in het kleine bad van zwembad De Bongerd. Doortje Ketelaars, student Plantenveredeling en gewasbescherming, zit op een stoel aan de rand van het bad. Ze houdt in de gaten of er geen gevaarlijke situaties ontstaan. Sommige zwemmers zijn bijvoorbeeld epileptisch: bij een aanval moet ze meteen ingrijpen
Ketelaars is lid van vereniging 't Waag. De vereniging bestaat uit vrijwilligers die mensen met een verstandelijke of lichamelijke handicap met sporten begeleiden. Ketelaars: Zo'n drie a vier jaar terug zag ik een advertentie in het richtingsblaadje. Daar heb ik op gereageerd. Iedereen kan gewoon helpen, al is het natuurlijk wel handig als je kunt zwemmen. Vrijwilliger Bert Zwart reageert: We hebben natuurlijk wel af en toe scholing, zoals een thema-avond over epilepsie of reanimatiecursussen.
Johan Edens geeft hulp in het water. Toen ik in militaire dienst zat, vroegen ze mensen die wilden zwemmen met gehandicapte bejaarden. Dat wilde ik wel; dan hoefde ik een dagje niet op de kazerne te zijn. Toen ik later naar Wageningen kwam om Plantenziektekunde te studeren, ben ik hier weer met gehandicapten gaan zwemmen.
Edens helpt Chris Zijlstra, die vol trots naar een andere vrijwilliger roept: Kijk, ik ga niet staan hoor. Ik zwem gewoon door. De verstandelijk gehandicapte vijftiger beweegt zijn benen wel, maar dankt zijn snelheid voornamelijk aan Edens, die hem door het water sleept. Zijlstra: In het begin vond ik zwemmen heel eng. Nu zwem ik op mijn buik en op mijn rug. Met een grote grijns: Zonder te stoppen en terwijl ik zwaai met mijn handen. Ik ga misschien nog wel eens een diploma halen.
Als hij even later voorbij Ketelaars zwemt, mompelt hij een onverstaanbare grap. Ze verstaat alleen het woord onderbroek en zegt: Gekkerd. Zijlstra reageert quasi-verongelijkt: Ik ben niet gek, he.
Vanuit de kleedkamer loopt een man met het Downsyndroom naar het pierenbadje, waar hij in gaat zitten. Ga je nog zwemmen, Kees?, roept Ketelaars vanuit haar stoel. Hij lijkt het niet te horen; in zijn eentje scharrelt hij wat in het water rond. Blijkbaar houdt hij niet zo van zwemmen, want een vrijwilliger moest hem vandaag van het toilet vissen en dat was niet de eerste keer. Zwart: Hij zat wel eens het hele uur op het toilet. Na afloop maakte hij dan zijn haren nat, zodat ze thuis toch dachten dat hij had gezwommen.
Niet veel later komt Kees van Steenbergen toch in het diepere bad. Dromerig zwemt hij precies tegen de andere zwemmers in. Kees, de andere kant op, roept Ketelaars vanaf de kant, maar hij zwemt gewoon door. Een van de zwemmers oppert een mogelijke oorzaak: Hij weet niet wat links en rechts is. Ketelaars: Daarom zeg ik ook: zwem de andere kant op.
Plotseling begint iedereen te zingen en te klappen. Ketelaars legt uit: Ans Brouwer is vandaag jarig. Altijd als er iemand jarig is, zingen we met z'n allen. Na het zingen beginnen de oefeningen. Eerst moeten de deelnemers zo snel mogelijk naar de overkant zwemmen. Als iedereen de overkant heeft bereikt, is Kees van Steenbergen pas halverwege. Hij zwemt niet, maar wandelt afwezig door het ondiepe bad. Ook bij de volgende oefening, trappelen met de benen, doet hij nauwelijks mee. Starend staat hij in een hoekje. Maar als de groep tikkertje gaat spelen en iedereen hem aanmoedigt, verschijnt er een grote glimlach op zijn gezicht. Eindelijk doet ook hij zijn best
Naast bewegingsoefeningen zijn er ook oefeningen tegen watervrees, zoals tien seconden drijven op de rug en tien keer uitademen onder water. Het drijven gaat de meeste deelnemers goed af. Ketelaars: Ook Chris Zijlstra gaat vooruit. Vroeger hielden we hem met twee man vast. Vooral zijn hoofd moesten we goed omhoog houden. Bij de drijfoefening van vandaag ondersteunt een vrijwilliger hem een heel klein beetje. Hij ligt heel ontspannen in het water en het lijkt alsof hij slaapt
Uitademen onder water vinden de meesten moeilijker. Veel mensen doen het heel gespannen en sommigen durven hun neus niet onder water te houden. Maar vroeger was er een bij die kon zo lang onder water., vertelt Brouwer Hij probeerde elke nieuwe vrijwilliger uit, door heel lang onder water te gaan. Als je niet goed oplette zag je dat niet. Nou, dan kreeg je het van hem te horen, want je moest opletten.
Aan het eind van het zwemuurtje gaan de deelnemers met z'n allen in het bubbelbad en daarna onder de douche, waar ook andere badgasten staan te douchen. Vrijwilliger Maaike de Wit: In dit nieuwe zwembad komen de deelnemers veel meer in contact met de andere badgasten, omdat het ondiepe bad veel minder afgezonderd is van de rest van het zwembad. Dat vind ik wel goed. Ze geeft een voorbeeld. Laatst stond er een deelnemer van ons onder de douche. Die man is al in de veertig. Zegt een jongen tegen 'm, alsof ie het tegen een kleuter had: Oh, wat heb jij een lekkere shampoo. Hij antwoordde: Nah, geef mij maar een biertje.
Na het douchen loopt deelnemer Marian Russen naar de kleedkamer en vertelt: Ik heb altijd epileptische aanvallen gehad. Toen kwam een dokter erachter dat ik ook spanningsaanvallen had. Ik moet me ontspannen. Mijn tante heeft aan Ans Brouwer gevraagd of ik ook kon zwemmen en Ans heeft het geregeld. Toen ik klein was mocht ik alleen maar naar het zwemmen kijken. Nu mag ik ook zwemmen. Ik ben heel blij dat het zwemmen er is.

Re:ageer