Wetenschap - 18 april 1996

Ziek, zwak en eenzaam in Verweggistan

Ziek, zwak en eenzaam in Verweggistan

Tegenvallers tijdens buitenlandse stages

Voor de meeste studenten is het een ontzettend gave tijd, maar tijdens een buitenlandse stage kan ook heel veel mis gaan. Het beloofde onderzoeksobject blijkt er niet te zijn, de stagiaires kampen met grote taalproblemen of hebben verschrikkelijke dierentuinen in hun lijf". Toch zijn er eenvoudige tips om mogelijk leed te vermijden of verzachten.


Het was de bedoeling dat hij een half jaar zou blijven. Maar na zes weken stage in Surajat (India) kreeg economie-student S. van Wijk twee keer tyfus. Een week hoge koorts en enkele weken verplichte bedrust volgden. Toen na de tweede aanval enkele honderden kilometers verderop de pest uitbrak en alle buitenlanders het gebied uit moesten, hield Van Wijk het voor gezien. Na drie maanden ging hij terug naar Nederland. Ik woog nog maar 53 kilo. Normaal weeg ik 68 kilo en dan ben ik al vrij mager."

Tijdens zijn ziekte logeerde Van Wijk bij de directeur van een kleine Indiase ngo, waarvoor hij onderzoek verrichtte. Eenzame weken, want de directeur en zijn vrouw werkten overdag. De post van thuis en BBC World Service vormden de dagelijkse hoogtepunten. Bovendien brak in het gebied ook nog een ooginfectie uit. Iedereen kreeg dat, de bediende het eerst. Je ogen waren vier of vijf dagen helemaal dik. Je kreeg ze niet open. Dat was echt balen, want toen kon ik ook niet meer lezen."

De heftigste regenval sinds jaren was waarschijnlijk de oorzaak van Van Wijk's misere. Het rioolsysteem kon al dat water absoluut niet verwerken. Je liep tot aan je middel in het water." Verder denkt Van Wijk dat hij na de eerste tyfusaanval te snel weer aan de slag is gegaan. Na een paar weken heb je het wel gehad in bed. Dan wil je wel weer eens iets gaan doen. Nu weet ik dat het echt belangrijk is dat je goed uitziekt. Het zijn de logische dingen die je hoort als je weggaat, maar die je toch eerst zelf moet ondervinden. Je bent arrogant, denkt dat je wel tegen een stootje kunt, maar toen kreeg ik dus voor de tweede keer tyfus."

Ziekten zijn niet altijd te vermijden, zegt studentenarts drs A. Godkewitsch. Sommige mensen zijn ontzettend voorzichtig en laten alles wat de medische goden hebben verboden, maar ze komen toch terug met de meest verschrikkelijke dierentuinen in hun lijf."

Verwachtingen

Heel besmettelijke ziekten, daar kun je niks aan doen. Maar als een student maandenlang diarree heeft, moet hij toch eens nadenken over wat hij eet", vindt ir D. Brinkman, docent van het vak Werken en leren in een andere cultuur. Volgens Brinkman moeten studenten zichzelf in acht nemen. Wie in de tropen het Wageningse tempo probeert vol te houden, wordt al snel ziek.

Naast ziekte spelen ook conflicten met lokale begeleiders en onrealistische hooggespannen verwachtingen de studenten parten, weet Brinkman. Door studenten van te voren na te laten denken over normen en waarden en ze te leren omgaan met andere gewoonten, probeert ze studenten een optimale voorbereiding te geven.

Maar voorbereiding helpt niet altijd. Soms zijn de beloofde voorzieningen gewoon niet aanwezig, weet bioloog ir M. van Brakel uit ervaring. Met een medestudent zou hij in een centrum voor zeezoogdieren de voedselgewoonten van zeekoeien onderzoeken. In Jakarta wachtte een flinke tegenslag: er waren helemaal geen zeekoeien in het centrum!

Aanvankelijk werden de stagiaires aan het lijntje gehouden met de mededeling dat de dieren nog zouden komen. Ondanks geruststellende beloften van de directeur van het centrum had Van Brakel niet de indruk dat deze erg zijn best deed. Bij nader inzien wilde hij liever orka's, want die zouden meer toeristen trekken." De studenten hebben hun onderzoek aangepast.

Eenzaam

Hoe belangrijk taal is, ondervond milieuhygiene student B. Reeze tijdens een onderzoek bij het Chinese Tai meer. Reeze bracht ruim drie maanden door op een veldstation in een gebied waar de lokale bevolking geen woord Engels sprak. De Chinese begeleiders zorgden dat er steeds minimaal een Engels sprekend persoon op het veldstation aanwezig was. Maar dat was meer voor de fysieke condities, bijvoorbeeld als ik een fiets nodig had of water", vertelt Reeze.

Reeze was niet alleen verschrikkelijk eenzaam, ook zijn onderzoek verliep moeizaam. Er was nauwelijks Engelse literatuur voorhanden en zelfs de tabellen waarmee hij de in het meer voorkomende insekten moest determineren, waren in het Chinees. Met behulp van plaatjes en vragen aan zijn begeleiders, redde de student zich er zo goed mogelijk uit. Niet zo'n betrouwbare methode", zegt hij achteraf.

Reeze heeft geleerd veel beter naar mensen te kijken, om ze te begrijpen zonder dat ze iets zeggen. In de toekomst zal hij zich echter nog wel drie keer bedenken voor hij naar een land gaat waarvan hij de taal niet beheerst. Ik zou eerst willen weten of er nog meer buitenlanders ter plaatse zijn."

Een cultuurshock en verschrikkelijke heimwee naar huis. Het overkwam K. Korver in Pakistan. Alle boeken die ze over het land had gelezen, konden niet voorkomen dat ze zich doodongelukkig voelde in een bergdorp aan het einde van een zandpand zonder stromend water, elektriciteit of privacy. Zelfs de tolk was geschokt door de primitieve omstandigheden", vertelt Korver.

Hoewel ze de mensen aardig en gastvrij vond, had Korver moeite met de vrouwonvriendelijke cultuur. Daar werd ik ontzettend cynisch van." Ze vertelt van een vrouw die het litteken liet zien van een schotwond in haar buik. Die vrouw was als heel jong meisje, nog voor ze menstrueerde, uitgehuwelijkt aan een oude man. Haar schoonfamilie, bang dat ze zou weglopen, bond haar 's nachts vast aan bed. Toen ze een keer 's nachts naar buiten liep om haar behoefte te doen, meende haar schoonfamilie dat ze ervandoor wilde gaan en schoot haar in haar buik.

Aangemodderd

Korver wist niet hoe ver ze kon gaan in de op mannen gerichte cultuur. Dus paste ze zich aan. Ze accepteerde dat ze niet zonder begeleiding van haar gastheer het dorp in mocht. Ze slikte het dat hij bepaalde welke gezinnen geschikt waren voor onderzoek. Ik heb me vaak afgevraagd of hij niks beters te doen had. Maar ik durfde het niet te vragen." Het onderzoek van Korver verliep uiterst problematisch. Ik heb maar wat aangemodderd", zegt ze. Alleen de weken dat haar Nederlandse begeleidster in Pakistan was, ging het iets beter.

Van te voren dacht Korver de primitieve omstandigheden wel aan te kunnen, maar ze is blij dat ze het vak Werken en leren in een andere cultuur heeft gevolgd. Toen ik me zo rottig voelde en niks meer probeerde om dat te veranderen, realiseerde ik me op een gegeven moment: ik heb gewoon heimwee. En dat was wel weer een geruststellende gedachte."

Re:ageer