Wetenschap - 28 mei 1998

Wolven terug in de vrije natuur

Wolven terug in de vrije natuur

Wolven terug in de vrije natuur
Bioloog Richard Primack wil diersoorten redden door verhuizing
De befaamde bioloog prof. dr Richard Primack wil berggorilla's, in Afrika het doelwit van jagers, verhuizen naar de veilige regenwouden van Costa Rica. Ook steunt hij de herintroductie van wolven in de VS en Europa. Het lijken mooie oplossingen, maar er zitten wel wat haken en ogen aan
Het eens zo rijke dierenleven op aarde lijkt te zijn beland in een neergaande spiraal, dankzij de onophoudelijke kaalslag van bossen en de explosief toegenomen jacht. Na jarenlang alarm te hebben geslagen over de penibele situatie waarin vele diersoorten zich bevinden, gaan biologen in de VS en Europa eindelijk over op daden. Ze brengen door uitsterven bedreigde dieren terug in de vrije natuur of verplaatsen ze naar veiliger gebieden en hopen dat ze zich reproduceren
De Amerikaanse bioloog prof. dr Richard Primack was twee weken geleden op bezoek in Wageningen. Tijdens een symposium, georganiseerd door het Centrum voor oecologie Wageningen, zei hij groot voorstander te zijn van de introductie van bedreigde diersoorten in beschermde natuurgebieden. Hij denkt bijvoorbeeld aan de Afrikaanse berggorilla's, wier populatie in de afgelopen twintig jaar is gehalveerd door jagers. 620 Stuks zijn er nog maar over. Om de berggorilla's te beschermen tegen uitroeiing, wil Primack ze verhuizen naar het uitgestrekte en grotendeels beschermde regenwoud van Costa Rica. Hoewel de berggorilla daar een exotische diersoort is, verwacht hij dat de rustige planteneter weinig tot last zal zijn voor de inheemse dieren
De geschiedenis wijst echter uit dat het introduceren van een exotische soort gevaarlijke consequenties kan hebben. Zo verwoestte het konijn, dat in Australie werd geintroduceerd, grote oppervlakten grasland. De Afrikaanse reuzenslak in het Pacifische gebied en de eetbare slak in Californie, die werden geintroduceerd om als voedsel te dienen, vermenigvuldigden zich razendsnel en werden een plaag
Dierecoloog dr Sip van Wieren van de LUW: Zo'n sanctuary, waarvoor apen gevangen, verdoofd en versleept moeten worden, zie ik als uiterste noodoplossing. Ook waarschuwt hij dat de berggorilla's met andere apen in Costa Rica kunnen gaan strijden om voedsel, waardoor mogelijk beide apenpopulaties het niet overleven. Voorts betwijfelt Van Wieren of de berggorilla zich goed kan voortplanten in Costa Rica. Veel zoogdieren hebben in een vreemde omgeving grote moeite zich voort te planten.
Mexicaanse wolven
De U.S. Fish and Wildlife Service heeft onlangs bewezen dat het introduceren van bedreigde diersoorten in het wild succesvol kan zijn. Mexicaanse wolven, die eind jaren zeventig in het wild werden uitgeroeid, zijn dit jaar uitgezet in het Apache-Sitgreaves National Park. Onlangs hebben ze jongen gekregen. Het doel is een populatie van honderd Mexicaanse wolven op te bouwen in Arizona en het aangrenzende New Mexico. De succesvolle start van de introductie sterkt Primack in zijn idee dat natuurbeschermers eigenhandig moeten ingrijpen in de natuur om diersoorten te redden. Als dieren niet uit zichzelf een veilige en natuurlijke omgeving kunnen bereiken, moeten we hen daarbij helpen.
De wolf heeft in de VS veel vrienden - biologen, milieuactivisten, dierenrechtenactivisten, filmsterren en eenvoudige natuurliefhebbers. Voor hen is de wolf het symbool van de wildernis. Vijanden van de wolf zijn vooral mensen die dicht bij de nationale parken wonen. Ze vrezen dat mensen, herten en vee worden aangevallen. De bezorgdheid is inmiddels terecht gebleken: volgens de Fish and Wildlife Service hebben grijze wolven in het Yellowstone National Park sinds 1995 in totaal tien runderen, 133 schapen en vijf honden gedood
De meeste biologen beweren dat wolven over het algemeen weinig schade berokkenen. De wolf volgt zijn instinct door op herten en wilde zwijnen te jagen en niet op runderen, schapen of mensen, is de gedachte. In de Verenigde Staten is in het verleden geen enkele mens aangevallen door een wolf, zegt Primack. Wolven zijn zeker in staat om vee te doden, maar het verlies aan vee is minder dan je zou verwachten. Geschat wordt dat honderd wolven elk jaar tussen de vijftienhonderd en tweeduizend herten doden. De hertenpopulatie in Yellowstone telt maar liefst 25 duizend stuks en komt niet in gevaar, aldus Primack
Lynxen
In navolging van de Amerikanen hebben Europese biologen vorig jaar het initiatief genomen om roofdieren terug te brengen in het wild. Het Wereld Natuur Fonds (WNF) coordineert het Grote-carnivorenproject dat zich richt op wolven, beren en lynxen in bergachtige streken, zoals de Alpen en de Pyreneeen. Het WNF zal zich gaan inzetten om de angst voor deze dieren onder de bevolking te verminderen. Gevaarlijk zijn ze niet, beaamt Van Wieren. In Europa zijn bijna nooit mensen aangevallen door wolven of lynxen. Dit zijn erg schuwe beesten.
Volgens Van Wieren ligt het bij de schade aan vee genuanceerder. De wolven in de Abruzzo-regio ten noordoosten van Rome worden getolereerd, omdat Italianen van oudsher niet bang zijn voor wolven. In Spanje gaan boeren veel sneller over op stroperij. Hun vee wordt ook vaak aangevallen, omdat er een tekort is aan natuurlijke prooien zoals wilde zwijnen. In Zuidoost-Duitsland worden wolven ook snel als ongewenste indringer gezien; de mensen zijn hier nogal schietgraag.
Voor Primack wegen de voordelen van herintroductie van bedreigde diersoorten op tegen de nadelen. Een soort kan symbool worden voor de bescherming van een compleet ecosysteem. De introductie van bedreigde diersoorten in het wild is een belangrijke positieve boodschap voor de wereld. In de huidige tijd van natuurvernietiging geven we de mensen iets wat ze weer hoop kan geven.

Re:ageer