Wetenschap - 28 maart 1996

Wieringa

Wieringa

In Kuifje en de geheimzinnige ster verzoorzaakt een meteoor of komeet die de aarde nadert een hittegolf. Momenteel suist in de buurt van ons planeetje een goed zichtbare komeet. Heeft dat meteorologische effecten, zoals zonnevlekken ook hebben?

Hebben zonnevlekken dat dan? Als ze effect hebben, is dat moeilijk te achterhalen. Je moet echt je uiterste best doen om iets significants te ontdekken. In de zeventiende eeuw waren er weinig zonnevlekken en er was een kleine ijstijd, maar of er een verband is... Kijk, de Landbouwuniversiteit is deze eeuw sterk gegroeid en dat geldt ook voor het aantal alcoholici. Wat zegt dat?

Het constateren van effecten van zonnevlekken heeft te maken met de statistische bewerking. Om iets te kunnen zeggen over een cyclus van elf jaar, zoals bij die zonnevlekken, heb je data nodig over een periode van honderdvijftig jaar. Zo'n reeks is er soms. Om de bewerking te vereenvoudigen wordt dan vaak gewerkt met gemiddelden over perioden van vijf jaar. Dat leidt tot cyclussen van tien jaar, waarin al dan niet effecten kunnen worden geconstateerd. Nou, dat ligt verrassend dicht bij de cyclus van elf jaar voor de zonnevlekken. De effecten hebben dan niet per se iets met die zonnevlekken te maken.

Elke astronoom zal je vertellen dat het bij kometen om verbluffend weinig massa gaat. Het is een ijsklomp van tien kilometer doorsnede die door het heelal suist en intussen afgast. Dat levert een spectaculair beeld op, maar het effect is gering. Zelfs als hij op de aarde zou storten verwacht ik alleen een lokaal effect. Een belangrijk deel zal onder invloed van de dampkring verdwijnen.

Met een meteoor kan het anders zijn. Tussen Mars en Jupiter zweven forse brokken. Als er zo een uit zijn baan raakt en op de aarde stuitert, mag je een flink effect verwachten. Tenminste als de inslag gepaard gaan met enorme stofontwikkeling die tot in de stratosfeer komt en daar de instraling remt.

In 1908 is er een hele grote meteoor in Siberie gevallen. Dat heeft toen tot prachtige zonsondergangen geleid. Overigens konden we toen nog niet de instraling meten. Dat kan pas sinds 1928, met een in Wageningen ontwikkelde stralingsmeter. Dat ding wordt nog steeds gebruikt op ons terrein aan de Haarweg. En daar gaan we nog tot in lengte van dagen mee door, als het college ons daar tenminste niet wegbezuinigt.

Re:ageer