Wetenschap - 3 juli 1997

Wetenschappers berekenen de waarde van de wereld

Wetenschappers berekenen de waarde van de wereld

Wetenschappers berekenen de waarde van de wereld
Natuurbescherming levert meer geld op dan het kost
Dertien wetenschappers, onder wie de LUW-ecoloog Dolf de Groot, berekenden dat de natuur op deze planeet een slordige zestig triljoen gulden per jaar waard is. Het is daarom goed om je telkens weer te realiseren dat er meer dan alleen wat bomen, dieren of schone lucht verloren gaat als een stuk natuur wordt opgeofferd aan een economisch belang. De natuur zou een eerlijke economische afweging namelijk wel eens kunnen winnen
De waarde van natuur uitdrukken in geld is een gevoelig onderwerp. Natuur is toch gewoon onmisbaar, staat toch zeker boven de economische wetten, heeft een intrinsieke waarde en behoor je dus niet in geld uit te drukken. Toch is daar de laatste jaren, althans in de wetenschap en in mindere mate ook in het beleid, een kentering in gekomen. Door natuur als economische waarde te zien, is er een betere afweging te maken tussen bijvoorbeeld enerzijds een nieuwe snelweg en anderzijds de natuurwaarde van het gebied waar die weg doorheen moet
Onlangs verscheen in het tijdschrift Nature een ver doorgevoerde vertolking van deze natuureconomie. Dertien wetenschappers, onder wie dr Dolf de Groot van het Wageningse Centrum voor milieu- en klimaatstudies, publiceerden berekeningen over de waarde van alle ecosystemen op de hele wereld. Zij kwamen uit op een totale natuurwaarde van ten minste zestig triljoen gulden per jaar. Dat is zestig miljoen keer een miljoen gulden, bijna twee keer zo veel als de jaarlijkse brutowereldproductie
Voor hun artikel sloten de wetenschappers zich een week lang in een kamer op met stapels publicaties en onderzoeken; op basis van die bestaande kennis construeerden ze een tabel waarin de waarde staat van zestien mondiale ecosystemen, zoals kustgebieden, rivieren, meren en zelfs woestijnen. Die waarde is per ecosysteem uitgerekend voor zeventien functies. Zo vervullen de oceanen een belangrijke functie bij de regulatie van de verhouding tussen kooldioxide en zuurstof, de CO2/O2-balans, en hebben koraalriffen een belangrijke taak in het voorkomen van stormschade. Wetlands vervullen een belangrijke taak in het schoonmaken van water en de nutrientencyclus vindt voor een groot deel plaats in de tropische bossen
Bodemsanering
Voor al die functies is de waarde bepaald. Een deel van de berekeningen is gebaseerd op marktwaarde die de natuur heeft, zoals het leveren van schoon water en voedsel. Een andere deel bestaat uit schattingen van de kosten die gemaakt zouden moeten worden als de natuurlijke systemen er niet waren. Simpel gezegd moet er bijvoorbeeld op een andere manier lucht gezuiverd worden als er geen bossen meer zijn
De Groot is inmiddels gewend aan de morele aantijgingen dat de natuur niet in geld uitgedrukt zou mogen worden omdat ze een intrinsieke waarde heeft. Ten eerste zeggen wij niet dat natuur alleen een kwestie is van economische afweging. Het ecologische belang zou voorop moeten staan bij de besluitvorming over de vraag of je uberhaupt een stuk natuur wilt opofferen aan een ander functie. Als je dan toch een keuze maakt ten nadele van de natuur, moet je vervolgens de vraag stellen hoeveel economische waarde daarmee verloren gaat. Die kosten moeten worden meegenomen in de kosten-batenanalyse van het project.
Bovendien, zo meent De Groot, gaan natuurdiscussies nu ook al vaak over geld. Deze week nog in New York roepen de milieuministers vooral dat de milieumaatregelen te veel geld kosten, waarbij vergeten wordt dat het verlies aan milieufuncties in het verleden nu miljarden kost aan bodemsanering, erosieschade en gezondheidsuitgaven. Ik vind het dan ook niet meer dan normaal om daar de waarde van de natuur tegenover te zetten. De ministers kunnen dan een afweging maken tussen enerzijds de uitgaven voor natuur- en milieubehoud en anderzijds de opbrengsten die de natuur ze geeft. Onze tabel geeft een handvat om die afweging te maken.
En eigenlijk is die afweging niets nieuws, meent De Groot. Nu al wordt schade aan natuur of milieu vaak uitgedrukt in geld. Zo betaalt een automobilist die een boom ramt en daaraan onherstelbare schade veroorzaakt, niet alleen de directe kosten voor vervanging maar ook voor de intrinsieke waarde van die boom. Een monumentale boom op een dorpsplein is over het algemeen kostbaarder dan een boom langs de weg. Hoe ouder en markanter de boom, hoe hoger de kosten, die kunnen oplopen tot twintigduizend gulden
Bij de aanleg van de A50 door Noord-Brabant wordt momenteel gewerkt met modellen om de achteruitgang van de natuur te berekenen en elders te compenseren. En de oliemaatschappij Esso heeft ongeveer een miljard dollar meer schadevergoeding betaald dan de directe schade die de olietanker Exxon Valdez aanbracht aan de natuur van Alaska
Nu zijn dit allemaal voorbeelden waarbij de schade aan de natuur duidelijk zichtbaar is. Maar het wordt al moeilijker als Schiphol wil uitbreiden in zee. Moet de luchthaven dan gaan betalen voor een schade aan de nutrientenkringloop en een verstoring van de CO2/O2-balans omdat die functies niet meer uitgevoerd kunnen worden op die paar hectare Noordzee? Ja, meent De Groot, die kosten zullen aan Schiphol doorberekend moeten worden. Tweederde van de aarde is zee, dus je bent geneigd om te zeggen dat die paar hectare niet zo veel uitmaken. Maar het gaat altijd met kleine stukjes tegelijk en langzamerhand verdwijnt de natuur. Ik denk dat het de gewoonte moet worden om bij alle projecten die de natuur aantasten de kosten van de natuur te betrekken bij de kosten-batenanalyse. Voor Schiphol zou dat volgens de tabel van De Groot neerkomen op ongeveer zestienhonderd dollar per jaar per hectare. Dat geld moet op de een of andere manier ten goede komen aan de Noordzee
Afmetingen
Een internationaal vervolgonderzoek waaraan Dolf de Groot zal meewerken, moet de komende jaren gaan uitwijzen of het mogelijk is behalve de kosten per hectare van een ecosysteem, ook grenzen aan te geven voor de minimale afmetingen voor een ecosysteem. Want een tropisch regenwoud mag dan volgens de tabel duizend dollar per jaar kosten, het lijkt logisch dat de laatste hectaren bos uiteindelijk niet meer kunnen functioneren als een volwaardig ecosysteem omdat de afmetingen te klein zijn geworden
Nu is het niet de bedoeling dat de berekende natuurkosten altijd klakkeloos worden uitbetaald als compensatiegeld. De Groot verwacht dat als de methode goed werkt, overheden en projectontwikkelaars juist op grond van de ecosysteemkosten zullen besluiten om het project anders of niet uit te voeren. In het zelfde nummer van Nature schrijft een andere wetenschapper dat met de rekenmethode van de dertien wetenschappers een omstreden mega-project in Brazilie wel eens zou kunnen sneuvelen. 's Werelds grootste wetland, Pantanal, dreigt daar verloren te gaan doordat de regering enkele rivieren in de buurt wil verdiepen en verbreden ten gunste van de scheepvaart. Wetlands nemen water op en zorgen er zo voor dat er geen grote pieken in de waterafvoer komen in rivieren. Dat sponseffect van Pantanal zal door het project vernietigd worden, met als gevolg overstromingen in het benedenstroomse gebied. Bovendien zal de watervoorraad voor de landbouw en de drinkwaterconsumptie snel afnemen. De kosten die daarmee op termijn gemoeid zijn, zullen de baten voor de scheepvaart waarschijnlijk ruimschoots overtreffen
De Groot: Ook uit economisch oogpunt kan het dus zinnig zijn om een natuurgebied te beschermen. Door het zichtbaar maken van natuurwaarden kan onze tabel hopelijk een bijdrage leveren aan het behoud van natuur en het terugdringen van milieuproblemen.

Re:ageer