Wetenschap - 2 februari 1995

Warmerdam

Warmerdam

Weten we in Wageningen iets bij te dragen aan de discussie over de watersnood?

Merkwaardig dat u dat zo vraagt. Al sinds jaar en dag houden we ons bezig met afvoermodellen voor regenrivieren; ook in het onderwijs. Wij leveren flink wat afgestudeerden aan Rijkswaterstaat en ik vind, in tegenstelling tot de Delftse hoogleraar Savenije, dat die goed werk afleveren. We weten precies wat eraan komt. De modellen werken.

Mensen vergeten dat dit gewoon een natuurverschijnsel is. Dat houdt niets en niemand tegen. Als er zo ontzettend veel regen in verzadigde stroomgebieden valt, wordt dat versneld afgevoerd. Wij wonen in Nederland in een delta en een kenmerk van een delta is dat hij af en toe geheel of gedeeltelijk onder water loopt. Gemiddeld misschien eens in de twee-, driehonderd jaar, maar dat kan ook drie jaar achter elkaar gebeuren. Toevalstreffers.

Ik moet wat lachen om de mensen die menen dat dit de gevolgen zijn van menselijk ingrijpen. Het stroomgebied is zo gigantisch groot, dat dergelijk menselijk handelen de karakteristieken van de rivier niet beinvloeden. Er is zoveel regen gevallen, dat vrijwel het gehele gebied zich gedraagt als verhard oppervlak en het water direct afvoert. Dus een relatie leggen met ontbossing is mij iets te modieus.

Je kunt wel de dijken verhogen, maar dan nog weet je dat ze op een bepaald moment doorgaan of worden overstroomd. Bovendien verplaats je de problemen stroomafwaarts. Dus, laat rivieren zoveel mogelijk hun vrije loop. Tussen 1969 en 1970 hebben ze een stuk Rijn, tussen Basel en Straatsburg, gekanaliseerd: binnen de kortste keren was het stuk zeven meter diep uitgesleten. Vorig jaar hebben ze toch maar weer wat polders aangelegd; hadden ze dat niet gedaan dan was Keulen nog wat verder onder water gekomen.

Ik vind het dan ook onbegrijpelijk dat ze in het kader van het KAN zo'n 10.000 woningen in de polder willen aanleggen. Houdt er dan wel rekening mee dat ze een keer onder water komen te staan. En dat is geen technische kwestie. In Oostenrijk houden ze er overigens ook in de architectuur rekening mee: geen lage ramen en de deuren ook wat hoger. Bovendien zorgen ze dat met een eenvoudig te metselen muurtje het water definitief buiten gehouden wordt. Het gaat bij zoiets niet om tegenhouden, maar om de schade te beperken.

Maar nu moet ik naar een bijeenkomst hier over het ontruimen van de onderste verdieping. Er schijnen zwakke plekken in de Grebbedijk te zitten. Dat vind ik dus onbegrijpelijk. Dat een dijk niet hoog genoeg is, a la, maar zwakke plekken... dat hoeft natuurlijk niet."

Re:ageer