Wetenschap - 23 april 1998

Wageningse Kennisdagen 1998, 3

Wageningse Kennisdagen 1998, 3

Wageningse Kennisdagen 1998, 3
Perspectief landbouw in volgende eeuw is kwestie van smaak
De zaal veert op. Tot nu toe gaven de perspectieven die de sprekers zien voor landbouw in de 21ste eeuw weinig spannends te horen. Vooral de woorden duurzame landbouw zijn vaak te horen tijdens het debat Perspectieven voor de landbouw in Nederland
Dan lokt een heldere vraag uit de zaal glimlachjes op de gezichten. Is het economisch noodzakelijk dat er in de 21ste eeuw grondgebonden bedrijven blijven? En levert het bedrijf echt een esthetische bijdrage aan het landschap? Het juiste antwoord bestaat niet; wel geven de antwoorden aanleiding tot discussie
De panelleden laten een volmondig ja horen. Wel lijkt dit ja meer te zijn ingegeven door een ja, ik wil dan een ja, het is noodzakelijk. Monique Veraart, voorzitter van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, stelt een wedervraag. We moeten niet alleen naar de economie kijken. Wat doe jij voor werk? Weet je een baan waar je meer mee kan verdienen? Ja? Waarom ga je dat dan niet doen? Ir Thijs Cuijpers van LTO-Nederland denkt dat landelijke cijfers voldoende onderbouwing voor zijn ja geven: de honderdduizend boeren met de vijfhonderdduizend mensen die rondom de landbouw werken, de twee miljoen hectare landbouwgrond en de vijftig miljard die geexporteerd wordt
Persoonlijke voorkeur en smaak komen tot uiting bij de overige twee sprekers. Peter Nijhoff, directeur van de Stichting Natuur en Milieu, noemt als voorbeeld het Groene Hart. Dit betekent voor hem groen gras, koeien en water. De boeren moeten daar blijven. Gerttje van Zwol-Pals van de Nederlandse Bond van Plattelandsvrouwen heeft een bedrijf op Terschelling, met alle mogelijke beperkingen in de bedrijfsvoering. Dat kleurt haar blik. Sommige toeristen vinden Flevoland misschien saai. Van Zwol niet. Rijdt ze door Flevoland, dan is dat voor haar smullen. Al die grote bedrijven waar de economische doelmatigheid van afstraalt. Mooier kan gewoon niet. (LeNo)
Cultuuromslag nodig bij supermarkten voor biologische producten
Er heerst in de supermarkten een te traditionele houding ten opzichte van biologische producten, zei biologische boer Peter Neessen in zijn lezing De kracht van het schap. De biologische boer moet vooraf worden betrokken bij het marketingbeleid van de supermarkt en binnen de supermarkten moet meer kennis worden ingezet, zodat de consument biologische groenten en fruit als een normaal product ervaart
Zuiverheid, smaak en milieuvriendelijkheid zijn ook voor klanten van de supermarkt steeds vaker redenen om biologische producten te kopen. Daarom verkoopt Albert Heijn sinds februari 1998 onder een eigen merk biologische uien en champignons. In de toekomst moeten daar koffie, thee, wijn, azijn en kip bijkomen. Volgens drs Leontine Gast, direct betrokken bij deze operatie als projectmanager biologische producten, is de consument de kracht van het schap. Om die tevreden te stellen, moeten de boeren een professioneel biologisch aanbod ontwikkelen
Volgens Neessen is daar inspanning van de hele productieketen voor nodig. Omdat supermarkten als eersten de kracht van de consument voelen, zullen ze zich moeten aanpassen. Supermarkten zijn gewend uit overschotmarkten te betrekken en voeren vaak een ad hoc-beleid, maar biologische producten liggen niet voor het opscheppen en vergen een vroegtijdige productie-aansturing. Een cultuuromslag moet binnen de supermarkten leiden tot een beleidsmatige aanpak, waarbij de producent voortijdig bij de marketing wordt betrokken en marktpartijen samenwerken. (MWo)
Fietsende prinses
Voor veel bezoekers waren het vooral ook kennissendagen. Zo prees de hoogleraar Landevaluatie van het opleidingsinstituut ITC in Enschede, Klaas Jan Beek, zich gelukkig dat hij de directeur van de ANWB even sprak. Beek doet een consultancy-opdracht in Thailand, waar hij een fietspadenplan op gaat stellen. Aanleiding is dat een Thaise prinses tijdens haar opleiding bij het ITC gecharmeerd raakte van het sportieve, milieuvriendelijke vervoermiddel. Haar doel: Thaise kinderen moeten veilig naar school kunnen fietsen. (ASi)
De groene ruimte is van iedereen
Directeur dr Andre van der Zande van het Staring-centrum eindigde zijn lezing over de vraag Van wie is de groene ruimte eigenlijk? met een nieuwe vraag: Van wie is KCW eigenlijk?. Daarmee gaf hij aan dat het in de discussie rond de groene ruimte moet gaan om integratie en niet om eigendom. Zoals KCW niet van de LUW of DLO is, is de groene ruimte niet van de boeren, recreanten, natuurbeschermers en overheid. Volgens Van der Zande overschaduwt het collectieve gebruik en bewustzijn van de groene ruimte steeds meer de zeggingskracht van de landeigenaren
Prof. dr Hans Bekke, hoogleraar Bestuurskunde aan de Rijksuniversiteit Leiden, haalde Griekse filosofen als Heraclitus en Parminedes aan om duidelijk te maken dat besturen gericht moet zijn op het worden en niet op het zijn. De duurzaamheid die we in de groene ruimte nastreven, kan niet met de huidige wetgeving voor ruimtelijke ordening worden bereikt, omdat die wetgeving te veel top down is gericht. Daardoor worden de bestuurlijke doelen belangrijker dan de bestuurlijke processen, meent Bekke. Hij ziet een goed voorbeeld bij de plattelandsvernieuwing, waar de overheid zich faciliterend opstelt voor de maatschappelijke krachten. (MWo)
Plattelandsvernieuwing loopt via fietser in Bhutan
Draagt Wageningen bij aan de plattelandsvernieuwing in Nederland, speerpunt van landbouwminister Van Aartsen? In zeer beperkte mate, bleek tijdens het debat Plattelandsvernieuwing. De boeren die het initiatief namen tot de ontwikkeling van het Zeeuwse Vlegelbrood kregen steun van een landbouwvoorlichter van de oude stempel en een Wageninger die ging fietsen in Bhutan, verklaarde akkerbouwer Joop de Koeijer
De Zeeuwse boeren waren enkele jaar geleden op zoek naar oude baktarwerassen voor hun Vlegelbrood, verhaalde De Koeijer. We hadden het geluk dat we een voorlichter van de oude stempel vonden, met als hobby tarwe. Hij kon ons een lijstje met rassen leveren. De Wageningse Genenbank kon ons in eerste instantie niet helpen. Maar een Wageninger die ging fietsen in Bhutan raakte betrokken bij het duurzame ontwikkelingsverdrag tussen Nederland en Bhutan. Er kwam geld beschikbaar en toen kwamen de Genenbank-mensen, die de hele wereld over waren geweest, voor het eerst op het erf van een Nederlands boer.
Volgens De Koeijer hadden de vlegelboeren het geluk dat hun speciale brood kon worden ontwikkeld in een tijd dat de overheid nog zorg droeg voor het onderzoek. Er waren nog proefbedrijven van de overheid met een eigen budget. En die zeiden tegen ons: vooruit dan maar, je krijgt een veldje. Door de marktwerking kost zo'n proefveldje tegenwoordig veertienduizend gulden. Dat maakt de plattelandsvernieuwing, die als marginale activiteit begint, lastiger.
Ook de hoogleraar plattelandsvernieuwing, prof. dr Jan Douwe van der Ploeg, was niet te spreken over de Wageningse inbreng. De reactie in Wageningen op de zoektocht naar oude tarwerassen was: als je ze zoekt, vind je ze niet en we helpen je er niet bij. Het Kenniscentrum heeft de les niet geleerd dat je je moet relateren aan het praktijklaboratorium dat voorop loopt in de landbouw.
De hoogleraar Cooperatieleer, prof. dr Gert van Dijk, was positiever over de rol van Wageningen. Hij merkte op dat Van der Ploeg, de LUW-jurist dr Ab van Eldijk en hijzelf aan de wieg stonden van de milieucooperaties, waarin groepen boeren afspraken maken over milieudoelstellingen om verlost te raken van de knellende regelgeving van de overheid. Hij zag echter weinig inbreng van de natuurwetenschappen in Wageningen
De ecologische boer Max van Tilburg, inmiddels door Van Aartsen erkend als natuurbeheerder in de uiterwaarden van de Rijn, heeft veel aan Wageningse studenten gehad bij het schrijven van rapporten. Wij boeren kunnen wel praten, maar slecht schrijven. Van Tilburg hecht veel waarde aan het contact met beleidsambtenaren. Die moeten achter de bureautafel vandaan. Je kunt biodiversiteit inzichtelijk maken door tweehonderd planten te laten zien. Bij ons in de provincie werken tweeduizend ambtenaren. Er zijn er inmiddels vijfhonderd langsgeweest op mijn bedrijf. (ASi)
Rector biedt Ecologische landbouw excuses aan
Rector prof. dr Cees Karssen heeft zich bij hoogleraar Ecologische landbouw prof. dr ir Eric Goewie verontschuldigd voor de foutieve berichtgeving van De Volkskrant over zijn standpunt tegenover de biologische landbouw. In een artikel in de wetenschapsbijlage van De Volkskrant van zaterdag 11 april uitte de rector forse kritiek op de vakgroep. Hij beschuldigde Ecologische landbouw onder andere van beunhazerij
Volgens Karssen heeft de krant zijn uitspraken echter uit hun verband gerukt. Wij gaan absoluut uit van het belang van de biologische landbouw. Karssen zei dat tijdens het debat over de positie van de biologische landbouw in KCW. Karssen had het interview met De Volkskrant zelf aangevraagd omdat hij zich had gestoord aan een eerder artikel in die krant onder de kop Wageningen schrapt ecologische landbouw. Nu de plannen van het bestuur met de biologische landbouw ondanks het interview weer niet goed in de krant stonden, moet ik misschien toch eens op mediatraining verzuchtte de rector. (KVe)
Klukhuhn: Negentig procent Nederlandse welvaart is te danken aan wetenschap
Het verschil tussen Nederland en Bangladesh is de wetenschap, maar weten de Nederlanders dat ook? Volgens dr Andre Klukhuhn, Studium Generale-directeur van de Universiteit Utrecht, mogen de Nederlandse universiteiten zich best wat minder bescheiden opstellen in de onderhandelingen over het budget voor wetenschap. De Nederlander heeft zijn luxueuze bestaan tenslotte geheel te danken aan de wetenschap. Van elke gulden die hier verdient wordt, is minstens negentig cent te danken aan de wetenschap. Klukhuhn zei dat tijdens de lezingenserie De veranderende rol van wetenschap
Klukhuhn leverde een aantal jaren geleden samen met de inmiddels overleden psycholoog prof. dr Piet Vroon zijn doctorsbul in omdat de Universiteit Utrecht Albert Heijn een eredoctoraat gaf voor de invoering van de streepjescode in Nederland
In zijn lezing Dan maar liever de gifbeker waarschuwde Klukhuhn voor de commercialisering van de universiteiten. Zakelijke belangen dreigen de universiteiten te beroven van hun kritische functie. Uit de geschiedenis blijkt dat de wetenschap het meest creatief is als zij zich vrij kan ontwikkelen. Alle grote vindingen zijn toevallige vondsten. Denk maar aan de rontgenstraling, de chaostheorie en de kwantummechanica. (KVe)
WSKOV speelt Bizet
Zaterdagmiddag gaf het Wagenings Studenten Koor en Orkest heel overtuigend zijn visitekaartje af in de festivaltent. Kennis maken doe je via muziek was het motto van dirigent Cees Mobach. Het drukbezochte concert duurde drie kwartier. Het WSKOV speelde een symfonie van George Bizet. Er waren twee uitstekende solisten: Bart Lelyfeld met een virtuoos gespeeld accordeonconcert van Ole Schmidt en violist Inki Varga met Camille Saint-Saens Introduction et Rondo Capricioso. Begeleid door WSKOV en krijsende kleuters en close up te zien op video. (LWu)

Re:ageer