Wetenschap - 20 april 1995

Wageningen, ondernemershemel of -hel?

Wageningen, ondernemershemel of -hel?

Spitsroedenlopen in gemeentelijk milieu-mijnenveld

Gemeente Wageningen is vaak de gebeten hond bij de ondernemers. Betaald parkeren is een pijnlijk onderwerp en ook het milieubeleid heeft een hoog irritatiegehalte. Vorige week sloeg de vlam in de pan toen een bakker en frietboer via de krant vernamen dat zij direct een ontgeuringsinstallatie en vetvangputten moeten aanbrengen op straffe van een boete van maximaal tienduizend gulden.


Witheet was directeur J.W. Bosman van het gelijknamige installatiebedrijf. Want een meisje van de afdeling milieu kwam hem de les lezen. De ambtenaresse beheerst haar wetskennis prima maar haar optreden was ronduit schofferend, vindt Bosman. Op vijf meter afstand constateert zij vervuilingen en vraagt op bitse toon of de gasflessen voor propaan wel gekeurd zijn? Nou, ze wist niet eens waar het keurmerk zat", roept Bosman geergerd.

Daags na een bijeenkomst op 10 april in de Renkumse bossen met gemeentelijke ambtenaren klinkt Bosman nog steeds ontevreden. Dat treffen vond plaats in restaurant Campman waar ondernemersocieteit Veluwezoom maandelijks bijeenkomt voor de gezelligheid en het zaken doen onder het genot van een drankje en diner. Bosman en ruim vijftig ondernemers uit Wageningen en omgeving hoorden hoe makelaar A.G.T. Barten dezelfde ambtenaresse over de vloer kreeg: Wat ik deed met mijn kapotte TL-buizen? Dat vroeg ze op een toon alsof ik ze niet als chemisch afval verwijderde." En Barten verhaalt over de voordeur van zijn kantoor die van de zijkant naar de voorzijde werd verplaatst: Toen bleek ineens een bodemonderzoek a drieduizend gulden nodig terwijl Zetten een vrijstelling geeft bij uitbreidingen tot twintig vierkante meter. Toen ik protesteerde bleek het onderzoek niet verplicht; dat is toch willekeur!"

Ook F. van Roekel nam het woord op de voor hem zo gebruikelijke luide toon. De bakker en cafetaria-ondernemer was door dezelfde ambtenaresse op de kast gejaagd. Bij de bouw van zijn pand, zeventien jaar geleden, had hij een vetvangput laten aanbrengen. Akkoord, hij had inmiddels de vervangingstermijn overschreden, maar in 1992 werd zijn bedrijf nog als zeer verzorgd beoordeeld en was vervanging niet nodig. Bovendien wachtte hij nog op een andere vergunning van een andere afdeling.

Maar voor de milieuvergunning was ook een ontgeuringsinstallatie vereist. Volgens de landelijke richtlijnen hoeft dat niet, maar volgens de gemeentelijke wel. Ik wil echter de allernieuwste installatie en die heeft kinderziekten. Dus heb ik even afgewacht; het gaat wel om een investering van 50.000 gulden en vergeet niet dat er nooit klachten over mijn bedrijf zijn!"

Spitsroedenlopen

Milieu-ambtenaar Sluijsmans, tevens hoofd sectie bedrijven, signaleerde in haar lezing de soms verwarrende situaties doordat de wet Milieubeheer op sommige punten nadere invulling behoeft. Afdelingshoofd Haver reageert beheerst: Het is spitsroedenlopen. Voor je het weet, heeft een van onze medewerkers iets verkeerd gezegd bij de vergunningverlening, of bij de controle op de naleving. Bedenk dat we in drie jaar tijd zo'n zeshonderd bedrijven een vergunning gaven en controleerden. Dat is een hele klus. Kortom, bij ons intern overleg komt het onderwerp houd je zelf in steeds terug. Maar met een paar miskleumen op zeshonderd bedrijven zitten we op een aanvaardbaar bedrijfsresultaat."

Haver voegt toe dat hij liever nog terughoudender omgaat met publikatie van milieu-boetes opgelegd door de gemeente. Bij Van Roekel was de termijn voor het installeren van de ontgeuringsinstallatie overschreden en de bakker had evenmin gebeld dat hij bezig was. Maar een voorbeeld stellen door het in de pers te gooien, was volgens Haver niet nodig. De zaak kwam in de openbare notulen van Burgemeester en Wethouders, waarop een journaliste de ondernemer benaderde. Die wist niks van een boete - de brief aan zijn adres werd pas zeer laat verzonden. Elke burger vindt zoiets onprettig, erkent Haver, en een ondernemer vreest dan bovendien klantenverlies.

Kennislacune

Voor een afstandelijker oordeel over vermeend onvriendelijk ambtelijk beleid bellen we de Kamer van Koophandel. Daar stelt handelsconsulente C.W. van Wieringen dat ambtenaren in de Rijnstad met dezelfde problemen kampen als in buurgemeenten. De gemeenten voeren de inhaalslag uit die het Rijk enkele jaren geleden afkondigde. Die was hard nodig, want in Wageningen had enkele jaren geleden maar de helft van de bedrijven een hinderwetvergunning, die vorig jaar opging in de wet Milieubeheer. En een deel was reeds verouderd.

Van Wieringen vertelt dat nu de laatste categorie, de minstvervuilende ondernemers, aan de beurt is voor vergunningverlening. En juist dit Midden en Kleinbedrijf kampt met een hoge werkdruk en kan niet zomaar iemand vrijmaken die zich bijschoolt in de milieuregelgeving. Van Roekel, net voor de paasstollendrukte; Ik ben verplicht lid van diverse produktschappen, omdat mijn ondernemingen zo divers zijn; al die organisaties heffen forse contributies. En ik wordt bestookt met informatie. Vroeger deed ik de administratie in twee uur per week; nu zit ik gauw twintig uur te studeren en te lezen."

Maar, merkte Sluijsmans op, had Van Roekel niet op de voorlichtingsdag in voorjaar 1993 kunnen komen? Toen waren alle Wageningse ondernemers uitgenodigd. En wie niet kwam kreeg alle informatie nagestuurd. De informatie-overdracht verloopt niet altijd soepeltjes, vertelt Van Wieringen. Ook de Kamer van Koophandel kent het probleem van zeer matig bezochte voorlichtingsbijeenkomsten over milieuzaken. Daarom heeft ze speciaal de Bedrijfsmilieudienst in het leven geroepen die de kennislacune bij het Midden en Kleinbedrijf moet verhelpen, tegen een contributie van ongeveer duizend gulden per jaar.

Frituurvet

De BMD begeleidt de vergunningaanvraag en helpt bij de opzet van een intern-milieuzorgsysteem. Van Roekel is sinds 1 maart lid en Bosman beveelt deze dienst van harte aan bij zijn collega ondernemers. Ook de stichting Bodemverontreiniging Bedrijventerreinen helpt -gratis- bij geclusterde bodemonderzoeken door bedrijven die elkaars buren zijn.

Maar, leert het relaas van Bosman, Barten en Van Roekel, niet alleen de informatie schiet tekort. Ook de communicatie hapert hetgeen samenhangt met de gemeentelijke personeelsbezetting. Haver haalde de afgelopen drie jaar, eerst als interim Heidemij-manager en later in vaste dienst, de afdeling milieu uit het slop en voorzag ze van jong bloed. En daar wringt de schoen, vinden De Campman-bezoekers. Meerdere malen werd de gewraakte ambtenaresse aangehaald, die niet goed omging met ondernemers en kennis ontbeerde over praktische zaken. Ook is er weinig begrip voor het feit dat bepaalde eisen de ondernemer direct in de portemonnaie raken. Dit alles werd samengevat in wel bekwaam, niet geschikt.

Tja, vertelt Van Wieringen, dan komt een ambtenaar bij het begin van de procedure plotseling het terrein oplopen en gaat direct in het zand hakken. Dan is de relatie verpest. Zo viel het eerste, aangekondigde, bedrijfsbezoek bij Bosman net samen met een interne verhuizing. Dat gaf een rommelige aanblik. En de eerste visite aan Van Roekel werd afgelegd toen zojuist het afgewerkte frituurvet was opgehaald. De ondernemer wist niets van de komst van de controlerende ambtenaresse en kon slechts lege vaten tonen. Dat wekte prompt argwaan.

Of zijn deze ervaringen slechts incidenten? De Kamer van Koophandelconsulente ontvangt weinig klachten over gemeente Wageningen: Dat zal wel een Veluwse karaktertrek zijn. Ook uit plaatsen rond Wageningen komen nauwelijks klachten over gemeentelijk optreden. Wij regelen het zelf wel, is het credo." Een poging van Bosman om klachten te inventariseren strandde. Zijn schrijven aan ondermeer zijn societeit De Veluwezoom leverde geen reacties op.

Brave burger

Bosman en Sluijsmans hebben inmiddels een afspraak gemaakt voor een gesprek. Voorheen verliep de communicatie indirect via de BMD. Deze begeleidde Bosman, maar diens brief, waarin hij zijn grieven had neergelegd, kwam niet aan bij de gemeente. Toch is Bosman niet tegen het milieu: Onlangs heb ik het chemisch afval van enkele jaren laten verwijderen: kosten drieduizend gulden. Dat had ik vroeger zo kunnen dumpen". Ook makelaar Barten is absoluut niet tegen bodemsanering of milieumaatregelen: Als ik dat bodemonderzoek toch had moeten doen en er was wat gevonden, dan had ik die rotzooi direct gesaneerd. Ik ben gewoon een brave burger. En de mevrouw van milieu wees ons erop dat wij een te kleine brandblusser hebben. Nou, dan koop ik gelijk grotere blussers."

Re:ageer