Wetenschap - 25 juni 1998

Wageningen moet kiezen tussen brede of specifieke opleidingen

Wageningen moet kiezen tussen brede of specifieke opleidingen

Wageningen moet kiezen tussen brede of specifieke opleidingen
Onderwijsplannen van raad van bestuur ter discussie
De invoering van een nieuw onderwijsmodel lijkt aantrekkelijk voor de LUW, maar moeten de studenten eerst breed en dan specifiek worden opgeleid, of precies andersom? De rector en de onderwijsdirecteuren zijn er nog niet uit. Als de raad van bestuur de studieprogramma's wil aanpassen, moet hij wel extra geld vrijmaken, waarschuwen de directeuren. De docenten hebben het al druk genoeg. Reacties op de onderwijsplannen van de raad van bestuur
Rector Cees Karssen was slecht te spreken over het bericht op de voorpagina van WUB 19 over de onderwijsplannen van de raad van bestuur. De toon van het bericht was volgens hem veel te stellig. De raad van bestuur wil dit de programma's worden vervangen door dat nee, de ideeen in het instellingsplan zijn slechts een voorzet voor een discussie.
Karssen wil volgend studiejaar discussieren over het onderwijs van de toekomst. Daarna heeft de universiteit nog twee jaar de tijd om veranderingen door te voeren, want pas in 2001 staat de nieuwe lichting vwo'ers uit het studiehuis op de stoep
Vernieuwing van het onderwijs blijft noodzakelijk, meent de rector. We moeten niet denken dat we er weer voor tien jaar tegen kunnen, omdat we net een onderwijsprogrammering hebben gehad.
Het bestuur heeft een nieuw concept van het instellingsplan 1999-2002 geschreven, waarin de onderwijsplannen voorzichtiger worden verwoord dan in een eerdere versie. Het bestuur wil in 1999 het onderwijs evalueren. Daarbij wil het kijken naar de doelstellingen van de vorig jaar afgeronde herprogrammering Onderwijs 2000 en naar nieuwe maatschappelijk trends in het onderwijs, zoals het toenemende aanbod van brede universitaire opleidingen. Veel algemene universiteiten bieden brede propedeuseprogramma's aan. Utrecht heeft bijvoorbeeld een beta-gammapropedeuse waarmee studenten nog alle kanten op kunnen. Karssen wil bediscussieren of dat een trend is waarbij de LUW zich moet aansluiten. Net als vijf jaar geleden bij het opstellen van het plan Onderwijs 2000 wil het bestuur onderzoeken of het aantal opleidingen kan worden verminderd
Propedeuse
Helemaal overtuigd van het nut van bredere basisopleidingen is Karssen nog niet. Hij denkt dat Wageningse studenten sneller een duidelijk beeld hebben van wat ze willen studeren dan hun collega's aan de algemene universiteiten. Wij hadden vroeger twee algemene propedeuses en zijn steeds verder van die brede opleidingen afgestapt, omdat studenten sneller in hun studie willen kiezen. De studenten in de universiteitsraad waren altijd tegen die brede propedeuse.
Ook over de invoering van een BSc-MSc-model voor het Wageningse onderwijs wil Karssen nog eens nadenken. In die onderwijsopzet, gebruikt door Engelse en Amerikaanse universiteiten, worden driejarige basisopleidingen - Bachelor of Science - gevolgd door een- of tweejarige specialisaties - Master of Science. Het bestuur wil volgend jaar een besluit nemen over het al dan niet invoeren van dit model
Vier jaar geleden liepen wij hiermee voorop, zegt Karssen. Het was toen vooral bedoeld om de MSc-opleidingen te integreren in de Nederlandse opleidingen en de doorstroommogelijkheden vanuit het hbo open te houden. Dat was ook onze inzet in Circus Nuis, de toenmalige discussie over het hoger onderwijs. Onze plannen werden toen afgeschoten, er was ook bij de andere universiteiten weinig draagvlak voor. Nu zijn de wettelijke voorwaarden er, minister Ritzen heeft de mogelijkheid geschapen om een soort kandidaatsexamen af te nemen. Hohenheim in Duitsland doet het ook al. Als sprake is van een toenemend gebrek aan academici, moeten we in Nederland de mogelijkheid openhouden om door te stromen vanuit het hbo.
Indikken
Om die doorstroming mogelijk te maken, wil het college afspraken maken met de agrarische hogescholen over de aansluiting van hun programma's op de MSc-opleidingen van de LUW. Karssen wil ook proberen de overlap tussen de vakken in de onderwijsprogramma's aan te pakken. Hij wil dat docenten vaker gaan overleggen over de samenhang van de onderwijsprogramma's. Dat kan bijvoorbeeld in teams van docenten die verantwoordelijk zijn voor een deel van het programma van een opleiding
Het bestuur heeft de steun van de directeuren van de onderwijsinstituten voor de hoofdlijnen van het plan, zegt directeur prof. dr Adri Dietvorst van het onderwijsinstituut Omgevingswetenschappen. Hij kan zich vinden in het idee om na drie jaar een BSc-niveau te benoemen, waar MSc-studenten en hbo-afgestudeerden kunnen instromen. Of je aan het BSc-diploma ook een maatschappelijk effect moet verlenen, weet hij nog niet
Indikken van het opleidingsaanbod lijkt hem onvermijdelijk. We hebben inmiddels nog 96 leerstoelen en zo'n 1400 vakken voor 540 studentjes. Dat hou je niet vol. Dietvorst ziet twee mogelijkheden voor de nieuwe onderwijsprogramma's: de opleidingen breed laten beginnen en smal eindigen, of precies andersom: eerst specifieke vakkennis aanleren om een goede disciplinaire basis te hebben en later interdisciplinair werken. Ik ben er voor mezelf nog niet uit wat beter is.
Dietvorst kan zich voorstellen dat docenten niet op een nieuwe herprogrammering zitten te wachten. Maar de afgelopen aanpassing is niet grondig genoeg geweest en vernieuwing blijft nodig. Hij vindt wel dat het college extra geld moet vrijmaken. Ik weet niet waar docenten de tijd vandaan moeten halen om de noodzakelijke vernieuwing vorm te geven. Er is te weinig geld voor onderwijs. De taken en de middelen zijn niet in evenwicht. Als het bestuur wil vernieuwen, moet het eerst investeren. Dan kan het onderwijs later misschien goedkoper worden gegeven. De kost gaat voor de baat uit.
Weerstand
Ook directeur prof. dr Hans Tramper van het onderwijsinstituut Technologie en Voeding kan zich goed vinden in het BSc-MSc-model. Ik zie in de toekomst een vijftal brede internationale basisopleidingen ontstaan die aansluiten bij de kenniseenheden van WURC. Die kunnen worden vervolgd door een tweejarige MSc-beroepsopleiding, de ingenieursopleiding zeg maar, en een vijfjarige onderzoekersopleiding. Naar Amerikaanse analogie kunnen die onderzoekersopleidingen volgens Tramper een combinatie zijn van MSc- en promotieonderzoek.
Volgens Tramper vraagt het bedrijfsleven om bredere opleidingen. De tijden veranderen snel. Mensen zitten korter in een baan. Je moet dus wel een specialisme hebben, maar ook snel kunnen omschakelen. Hij wil net als Dietvorst dat het college geld vrijmaakt voor de plannen. Als je geen goed perspectief biedt, is de weerstand van docenten terecht. Maar in het instellingsplan staat gelukkig ook dat er geld moet worden vrijgemaakt voor het opleiden van docenten.
Een stap lager op de bestuurlijke ladder zit voorzitter prof. dr Colja Laane van de onderwijscommissie van Moleculaire wetenschappen niet te wachten op nieuwe onderwijsplannen. Ik vind vooral de timing van de plannen ongelukkig. We hebben de vorige herprogrammering nog niet eens geevalueerd. Laten we dat eerst eens doen. Bovendien komt er zo meteen een nieuw kabinet. Het lijkt me goed om eerst de plannen van de nieuwe minister van Onderwijs even af te wachten. Wij moeten met Moleculaire wetenschappen al een nieuw vijfde jaar gaan programmeren en hebben het druk genoeg.
Zijn collega van de studierichting Biologie, dr ir Kees Bos, heeft zich gestoord aan de plannenmakerij, omdat de basis er niet bij wordt betrokken. Ik heb begrepen dat het bestuur de plannen wel heeft doorgesproken met de directeuren van onderwijsinstituten, departementen en zelfs onderzoeksinstituten, maar de onderwijscommissies, waar studenten en docenten met elkaar om tafel zitten om te beslissen over het onderwijs, zijn niet geraadpleegd. Zulke ideeen van boven parachuteren past niet bij een universiteit. Dat kan wel in een ambtelijke organisatie als het ministerie, maar niet hier.
Kwaliteitsverlies
Ook Bos zou liever even rust hebben in onderwijsland, maar hij denkt dat de nieuwe herprogrammering onvermijdelijk is. Ik snap ook wel dat je nu niet tien jaar rust kunt hebben, daarvoor verandert er te veel. Bovendien zitten er ook positieve kanten aan de continue drang tot vernieuwing van het onderwijs. Je blijft wel wakker op deze manier.
Bos ziet de integratie van het internationale MSc-onderwijs in de reguliere programma's niet zitten. Daar hebben we het al vaker over gehad. We weten al lang dat dat niet zo simpel is. De instroom in de MSc-opleidingen is erg heterogeen en het zijn mensen uit heel verschillende culturen. Dat is moeilijk te combineren met het reguliere onderwijs. Hij vindt de ondernemingsraad aan zijn zijde. Aukje Bangma van de fractie AbvaKabo heeft met de andere fracties uit de ondernemingsraad gesproken. Uit onderzoek is gebleken dat die integratie tot kwaliteitsverlies leidt door verschillen in vooropleiding, leeftijd en cultuur. Wij zijn daar in eerste instantie dan ook niet gelukkig mee.
Bangma wil, voor ze zal instemmen met de plannen, eerst beter inzicht in de financiele dekking van de plannen. Die heeft ze nog niet gevonden in de nota. Er is weinig verband tussen de ambitieuze plannen en de financiele paragraaf in de nota. De haalbaarheid van de plannen is niet aangetoond.
Onderwijsdirecteur Tramper denkt dat door de inzet van moderne informatietechnologie de reguliere en de internationale opleidingen wel in elkaar geschoven kunnen worden. Wij willen onze MSc-opleiding Biotechnology deels via afstandsonderwijs geven, zodat studenten een gelijk startniveau hebben als ze naar Wageningen komen. Dat neemt al een deel van de heterogeniteit weg.
De studenten uit de studentenraad houden zich voorlopig nog wat op de vlakte over de plannen. Zij bespraken de bestuursplannen al in een informeel overleg met rector Karssen. Tsjeard Bouta van de Christen Studentenfractie is tegen de verbreding van de opleidingen. Hij wil de specifieke vakken in de programma's houden om studenten snel een beeld te geven van hun studie. Verder wacht hij af. De plannen kwamen voor ons wat uit de lucht vallen, zegt hij. Wij willen eerst wat meer argumenten horen van de raad van bestuur.

Re:ageer