Wetenschap - 27 augustus 1998

Wageningen kent Haijo Apotheker niet

Wageningen kent Haijo Apotheker niet

Wageningen kent Haijo Apotheker niet
Alleen Van der Ploeg weet wat hij van minister kan verwachten
De benoeming van Haijo Apotheker als minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) maakt bij wetenschappers van Wageningen UR de tongen niet los. De voormalig burgemeester van Leeuwarden is voor de meesten een onbeschreven blad. Alleen prof. dr ir Jan Douwe van der Ploeg kent hem van een commissie en spreekbeurten. Hij ziet wel brood in de nieuwe bewindsman. De andere Wageningers wachten rustig af
De naam is drs. Haijo Apotheker, de partij is D66, de leeftijd is 48, zijn vorige baan was burgemeester van Leeuwarden en hij was minder verbaasd met zijn benoeming als landbouwminister dan de buitenwacht. Iedere wedstrijd begint met 0-0, kopte het personeelsblad Met Name van het ministerie boven het welkomstinterview met Apotheker, alsof de nieuwe bewindsman wel degelijk beseft dat het spreekwoord luidt: Onbekend maakt onbemind
Onbemind is niet het juiste woord om de Wageningse reacties op de benoeming te omschrijven, onbeschreven dekt de lading beter. Ik weet helemaal niet wat de ideeen van Apotheker zijn, zegt de econoom dr ir Niek Koning. Hoogleraar Landbouwpolitiek prof. dr Arie Oskam heeft het nieuws van de benoeming net zoals iedereen uit de krant, en prof. dr ir Rudy Rabbinge van de leerstoelgroep Plantaardige productiesystemen verwacht helemaal niets van de nieuwe minister
Alleen voor landbouwsocioloog prof. dr ir Jan Douwe van der Ploeg is Apotheker geen onbekende. Ik ken hem ondermeer van de commissie-Landman, die adviseerde over de structuurontwikkeling in het noorden des lands. En we hebben wel eens samen aan spreekbeurten gewerkt. Het is een prettige man en een kundig bestuurder. Het straalt van hem af dat het een goede socioloog is, want hij zoekt altijd naar alternatieve invalshoeken en afwijkende perspectieven. Ik denk dat het een goede minister wordt, maar het is moeilijk een stempel te drukken op het landbouwbeleid. Je zit als minister vastgeklonken aan het regeerakkoord en je moet, zeker in de landbouw, regeren in een veld met tegenstrijdige belangen.
Doorbraken
Het meest opvallende aan Apotheker is zijn politieke achtergrond. Na vele boervriendelijke CDA-politici en de VVD'er Van Aartsen komt het landbouwbeleid in handen van D66. Oskam: De VVD had naast het CDA nog de meeste voeling met landbouw. D66 is traditioneel veel meer op natuurbeheer georienteerd. Van der Ploeg ziet dat als pluspunt. D66 onttrekt zich aan de traditionele landbouwpolitiek en heeft rationaliteit hoog in het vaandel staan. Dat moet interessante doorbraken opleveren. We praten in Nederland bij landbouw altijd over de boeren en zwijgen over de overkoepelende schil, de agro-industrie en de dienstverlening. Die wat muffige sector wordt bijkans gemonopoliseerd, en kan door vernieuwing sterk verbeterd worden. Ook kan Apotheker wat doen aan de ontwikkeling van lokale zelfregulering. D66 is als de partij van de gekozen burgemeester veel meer gericht op decentralisatie.
Rabbinge is de enige die vindt dat Wageningen prioriteit verdient. Apotheker moet zorgen voor een verdere vernieuwing van het kennis- en innovatiesysteem. Wageningen is te klein voor Nederland. Met name het tweedefaseonderwijs zou een impuls moeten krijgen. Maar zijn wensenlijst is groter. Hij moet zorgen voor een verdere vermaatschappelijking van de rurale sector. Er zijn vele belangen in het landelijk gebied. Verder moet de ruimtelijke-ordeningspolitiek verder worden ontwikkeld, en moet hij doorgaan met de verbetering en de sanering van de intensieve veehouderij, met veel aandacht voor het dierwelzijn. Als zesde punt zie ik de herordening en herorientatie van het Europese landbouwbeleid. Met minder grond kunnen we meer doen. Daar moet het beleid op zijn gericht.
Het internationale landbouwbeleid is voor de oud-burgemeester van Leeuwarden vreemd terrein, vinden de Wageningers. Hij zal zich net als zijn voorganger Van Aartsen goed moeten inwerken. Niek Koning heeft wel een idee wat Apotheker in Brussel zou kunnen doen. Hij zou de discussie moeten heropenen rond de landbouwparagraaf van Agenda 2000. Daarin wordt voorgesteld om de prijzen van landbouwproducten te verlagen tot wereldmarktniveau. Boeren worden gecompenseerd met inkomenssubsidie in plaats van exportsubsidie en over productiebeperking wordt niet meer gesproken. Daarmee neemt de Europese export alleen maar toe, en krijg je in mijn ogen verkapte dumping. De Europese overschotten kunnen dankzij subsidie concurreren op de wereldmarkt.
Daarnaast worden de zaken gauw geregeld voor de toetreding van Oost-Europese landen, die na hun toetreding moeten leveren tegen lage prijzen zonder compensatie voor hun boeren, meent Koning. De redenatie is dat ze voor de toetreding ook al tegen die lage prijzen leverden. Dat is heel prettig voor de arme mensen in de Oostbloklanden, maar ik vraag me af of het goed is voor de landbouwontwikkeling.
Bij het Landbouw-Economisch Instituut (LEI-DLO) in Den Haag is de reactie afwachtend. Adjunct-directeur drs Jan Blom verwacht niet dat er voor het onderzoeksinstituut veel zal veranderen nu de grootste opdrachtgever een nieuwe baas heeft. Het ministerie is een betrouwbare opdrachtgever gebleken. Dr ir Huib Silvis, een van de mede-opstellers van het jaarlijks verschijnende Landbouw Economisch Bericht, wacht het rustig af. Bij Van Aartsen waren de steekwoorden dynamiek en vernieuwing. Apotheker zal zijn eigen agenda uitzetten. Blom is positief. Ik heb de indruk dat hij overleg zoekt met de sector. Dat vind ik een bemoedigend signaal.

Re:ageer