Wetenschap - 27 juni 1996

Vrije doctoraal mag geen namaak-specialisatie zijn

Vrije doctoraal mag geen namaak-specialisatie zijn

Studenten vrezen rompslomp door nieuwe regeling

Studenten vinden de vrije programmering geen volwaardig alternatief voor de opgeheven vrije specialisatie. En de commissie voor de vrije programmering vreest een groot aantal verzoeken van studenten die eigenlijk een standaard programma volgen. Daar zijn we niet voor bedoeld.


Het is meer rompslomp voor meer vrijheid dan de gemiddelde student wenst. Dat is de kritiek van de Progressieve studentenfractie (PSF) op de vrije programmering, de mogelijkheid voor studenten om zelf een doctoraalprogramma of zelfs een hele studie samen te stellen. Niet dat de PSF iets tegen de vrije programmering heeft; integendeel. De fractie vindt alleen dat vrije programma's geen volwaardig alternatief zijn voor de vrije specialisaties, die met ingang van dit studiejaar zijn afgeschaft voor nieuwe studenten.

Het vrije doctoraal is bedoeld voor studenten met heel specifieke studiewensen. Studenten die daarvoor kiezen, stellen hun doctoraalpakket zelf samen. Studenten die een vrije specialisatie volgen, hoeven minder zelf in te vullen; de romp van de studie is nog verplicht. Daarnaast zijn er vaak profielen, die studenten helpen kiezen. Tussen een vrije specialisatie en een vrije programmering zit dus een groot gat. Wij zijn bang dat dit studenten afschrikt", zegt PSF'er T. Bussink. De progressieve studenten willen daarom een overgangsregeling voor de huidige eerstejaars.

Ook denkt de PSF dat de procedure voor goedkeuring aanmerkelijk zwaarder is geworden. Een programma moet niet alleen voldoende studiepunten en een verplicht afstudeervak omvatten, maar bovendien gaat een examencommissie toetsen of een pakket inhoudelijk voldoende niveau heeft. De student heeft bovendien de goedkeuring van de commissie vrije programmering (cvp) nodig. Bezwaarlijk voor de studenten is dat een vrij doctoraal niet op een bestaande specialisatie mag lijken; het moet individueel en origineel zijn.

Dat is slecht nieuws voor studenten die het vrije doctoraal willen gebruiken als sluiproute voor een officieuze specialisatie. Dat zijn specialisaties die wel zijn beschreven, maar niet in een studieprogramma zijn opgenomen. Voorbeelden zijn Milieu en derde wereld (bij Milieuhygiene) en Epidemiologie (bij Biologie).

Overspoeld

Ook de cvp is weinig gecharmeerd van het idee dat ze straks moet oordelen over programma's die studenten eigenlijk als vrije specialisatie hadden willen volgen. De commissie vreest straks overspoeld te worden met aanvragen. Wanneer het uit de hand loopt, trekken we aan de bel", zegt cvp-secretaris mr S. de Jong. Dan moeten het college en de raad maar zien hoe ze oplossen wat ze zelf veroorzaakt hebben. We vinden dat we niet bedoeld zijn voor het beoordelen van algemene pakketten. Wij leveren juist maatwerk."

Een groot aantal aanvragen leidt ook tot praktische problemen, want de cvp-leden hebben niet zo veel tijd. De commissie, die naast De Jong bestaat uit vijf hoogleraren van verschillende LUW-richtingen, bekijkt globaal of een pakket voldoende diepgang heeft. Levert een student alleen inleidende vakken in, dan keuren wij het voorstel af. We letten erop of een programma voldoende academisch niveau en originaliteit heeft. Soms vinden we dat een pakket te veel lijkt op een bestaande specialisatie. Dan is het geen vrij doctoraal en verwijzen we de student terug naar de examencommissie van de betreffende studie, die het als een reguliere specialisatie moet beoordelen."

Wanneer een pakket de globale toetsing heeft doorstaan, kijkt de cvp bij welke examencommissie het pakket past. Die examencommissie moet het pakket inhoudelijk toetsen. Het kan gebeuren dat een examencommissie vindt dat het pakket nog onvoldoende niveau heeft. De ene examencommissie is daar wat strikter in dan de andere, weet De Jong. Zo hebben de economen de reputatie streng te zijn.

De cvp fungeert dan als bemiddelaar tussen de student en de examencommissie. Niet altijd zonder reden. Examencommissies hebben de neiging het pakket af te wegen tegen het reguliere pakket, maar dat is niet de bedoeling. Vrij is vrij", zegt De Jong. Ook kan het gebeuren dat een examencommissie een aantal essentiele vakken mist. Zo is met name wiskunde soms opvallend afwezig. Dat is een reden om nog eens met de student te praten", aldus de Jong. Het verkrijgen van goedkeuring is dan een kwestie van onderhandelen."

Brief

Dat de bemiddelende rol van de cvp niet overbodig is, bewijst het volgende voorval: Het is gebeurd dat een examencommissie het verzoek van een student willens en wetens liet liggen. Ze schoven het steeds een maand vooruit. Toen heeft de student op mijn advies een brief geschreven met de mededeling dat hij er vanuit ging dat het pakket was goedgekeurd. De examencommissie kon toen weinig anders dan haar goedkeuring te verlenen."

Jaarlijks kiezen zo'n vijftien tot twintig studenten voor een vrij doctoraal, tegen rond de vijf studenten enkele jaren geleden. De Jong vermoedt dat de instelling van de cvp in 1992 ertoe heeft bijgedragen dat het aantal vrije studenten is toegenomen. In het verleden was deze mogelijkheid nauwelijks bekend, maar nu sturen we informatie naar studiecoordinatoren en decanen, want er zijn studenten die al vanaf het begin weten dat ze iets anders willen."

Zo was er een student die bioprocestechnologie wilde combineren met bedrijfskunde en marktkunde. Hij wilde niet een paar economische vakken volgen, maar beide richtingen door en door combineren. Dus heeft hij heel zijn studie, ook zijn stage en afstudeervakken, daarop afgestemd. De Jong weet dat familieleden of kennissen uit het bedrijfsleven studenten op zo'n idee brengen.

De mogelijkheden zijn bijna ongelimiteerd, want studenten zijn niet verplicht om alle onderwijs in Wageningen te volgen. De keerzijde hiervan is dat het een zware verantwoordelijkheid legt bij de student, die zelf zijn pakket moet samenstellen. De Jong: Studenten onderschatten vaak hoe vrij ze zijn. Als ik ze daar op wijs, schrikken ze weleens."

Re:ageer