Wetenschap - 5 maart 1998

Voorpagina Nieuws

Voorpagina Nieuws

Voorpagina Nieuws
Groente en fruit stimuleren soms vorming darmtumoren
Het voedingsadvies eet volop groente en fruit van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding moet genuanceerd worden. Groente en fruit hebben waarschijnlijk niet altijd een gunstig effect op de gezondheid. Bij muizen met een gemuteerd Apc-gen en een typisch westerse hoge vetconsumptie kan het eten van een normaal mengsel van groente en fruit juist een darmtumorstimulerende werking hebben
Dat stelt drs Jolanda Rijnkels in haar proefschrift, waarop ze 10 maart hoopt te promoveren bij toxicoloog prof. dr Jan Koeman
Muizen met een gemuteerd Apc-gen krijgen op relatief jonge leeftijd spontaan darmtumoren. Bij mensen komen mutaties in hetzelfde gen voor. Een kleine groep mensen krijgt al op jonge leeftijd darmkanker door een erfelijke mutatie in het Acp-gen. Bij de meerderheid van de mensen die darmkanker krijgen is waarschijnlijk tijdens hun leven een mutatie in dit gen opgetreden. Het is onbekend of dit dezelfde mutatie als bij muizen
Rijnkels deed ook onderzoek met twee verschillende chemische kankerverwekkende stoffen die bij muizen de ontwikkeling van darmtumoren stimuleren. Bij de ene stof, 1,2-dimethylhydrazine, had een hoge consumptie van groente en fruit geen beschermende werking tegen darmkanker als de muizen ook veel vet kregen, bij de andere chemische stof wel
Rijnkels resultaten komen niet overeen met resultaten van epidemiologische onderzoeken die voor mensen aangeven dat groente en fruit altijd beschermend werken tegen het ontstaan van darmkanker. Volgens Rijnkels is door deze epidemiologische onderzoeksresultaten het overgrote deel van het dierexperimentele onderzoek gefixeerd op het ophelderen van mechanismen waarmee bestanddelen van groente en fruit hun beschermende werking uitoefenen. Dat geeft volgens haar geen goed beeld van de werkelijkheid, want deze dierexperimenten kijken maar naar een bestanddeel, in een hoge concentratie, terwijl bij de mens de voedingsstoffen in veel lagere concentraties voorkomen en een interactie met elkaar hebben. Ook is de tijdsduur van de dierexperimenten relatief kort
Resultaten van dergelijk onderzoek zijn daardoor niet goed naar de mens te vertalen, meent Rijnkels. Maar ook haar eigen onderzoek is niet zomaar door te trekken naar de mens. Daar zijn eerst nog follow up- of patientenstudies bij mensen voor nodig. (MS)
Enquete naar KCW-gevoel

Interviewbureau Stratcom uit Zeist houdt deze week een telefonische enquete onder de medewerkers van LUW en DLO over hun kennis van en mening over de fusie. Het KCW-bestuur, dat opdracht gaf voor het onderzoek, wil met behulp van de resultaten zijn communicatie verbeteren. De resultaten van de enquete zullen over twee weken bekend worden. Volgens een enqueteur waren de meeste medewerkers positief gestemd over de plannen. (KVe)
Kleine deeltjes koelen aarde af

Door de mens geproduceerde microscopische deeltjes in de atmosfeer hebben plaatselijk een afkoelend effect dat vier keer groter is dan de opwarming door broeikasgassen. Dat stelt Andrey Khlystof in zijn proefschrift, waarop hij 16 maart promoveert bij meteoroloog prof. dr Sjaak Slanina. In grote industriele gebieden zorgt menselijke activiteit per saldo tot afkoeling van de atmosfeer
De deeltjes weerkaatsen niet alleen de straling van de zon, maar zorgen ook voor extra druppelvorming in wolken, waardoor de terugkaatsing van zonlicht door de wolken wordt versterkt. Dat effect is volgens klimaatwetenschappers een van de meest onzekere factoren in hun klimaatmodellen. Khlystofs metingen duiden op een afkoelend effect dat ongeveer twee keer groter is dan tot nu toe werd aangenomen
Overheidsmaatregelen die in de Verenigde staten al genomen worden om de uitstoot van de deeltjes in de lucht, de aerosolen, terug te dringen, kunnen volgens hem lokaal tot een versterkte opwarming leiden. Of de aerosolen op wereldschaal voor een merkbare afkoeling zorgen, kan Khlystof niet zeggen. Daarvoor moeten eerst de modelberekeningen worden aangepast met de nieuwe cijfers. (KVe)
Ondernemende universiteit kost Nederland honderden miljoenen
De Nederlandse economie verliest aan welvaart doordat universiteiten en hogescholen steeds meer de markt op gaan. De schade bedraagt zeker een half miljard gulden per jaar
Dat blijkt uit onderzoek dat het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven en het Economisch Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf hebben uitgevoerd in opdracht van minister Wijers van Economische Zaken. Steeds meer overheidsbedrijven houden zich bezig met marktactiviteiten en zijn daardoor concurrent geworden van het bedrijfsleven. Wijers wilde weten wat de economische effecten daarvan zijn
Het hoger onderwijs is een van de sectoren die de onderzoekers onder de loep namen. Volgens hun rapport verkopen hogescholen en universiteiten hun onderzoek en onderwijs vaak onder de kostprijs. Daardoor wordt per jaar tenminste driehonderd miljoen gulden verspild, schatten de onderzoekers. Die verliezen worden gedekt met overheidsgeld dat bedoeld is voor het gewone onderwijs en onderzoek
Universiteiten en hogescholen drukken bovendien met hun lage prijzen het bedrijfsleven uit de markt en werken niet altijd efficient, omdat ze meer dan de concurrentie beperkt worden door overheidsregels. Ook deze effecten kosten de Nederlandse economie zeker een paar honderd miljoen
Het welvaartsverlies dat op het conto van hogescholen en - meer nog - universiteiten geschreven kan worden, komt daarmee uit op 450 a 700 miljoen gulden per jaar. Van alle sectoren die het rapport tegen het licht houdt, is het hoger onderwijs daarmee in verhouding de grootste verspiller van welvaart
Elke gulden marktomzet, schrijven de onderzoekers, leidt tot 38 a 60 cent welvaartsverlies. Mensen betalen meer voor minder, legt IOO-onderzoeker Goudriaan in gewone-mensentaal uit. (HOP)

Re:ageer