Wetenschap - 18 mei 1995

Vitamine A en beta-caroteen beinvloeden longkanker

Vitamine A en beta-caroteen beinvloeden longkanker

Hoewel laboratoriumexperimenten aantonen dat vitamine A en beta-caroteen het kankerproces in de ademhalingswegen kunnen beinvloeden, is het ir. A. Wolterbeek tijdens zijn promotieonderzoek niet gelukt om dit effect ook bij levende hamsters aan te tonen. Wolterbeek promoveerde woensdag 10 mei op zijn proefschrift Effects of vitamin A en beta carotene on respiratory tract carcinogenesis in hamsters bij dr ir J.H. Koeman, hoogleraar in de Toxicologie aan de Landbuwuniversiteit, en dr ir V.J. Veron, hoogleraar in de Biologische Toxicologie aan de Universiteit van Utrecht.

De promovendus bestudeerde onder andere het effect van vitamine A en beta-caroteen op de vorming en herstel van zogenaamde BAP-DNA-adducten. Dit zijn bindingen van de kankerverwekkende stof benzo(a)pyreen (BAP) aan DNA, een eerste stap in het proces van kankervorming. Uit laboratoriumproeven blijkt dat vitamine A en beta-caroteen de vorming van BAP-DNA-adducten remden, en de verwijdering ervan bevorderden.

Ook bestudeerde Wolterbeek de celdelingsactiviteit. Uit de labproeven bleek dat het effect van benzo(a)pyreen en vitamine A op de delingsactiviteit van luchtwegen in hamsters sterk afhankelijk is van de calciumconcentratie in het gebruikte weefselkweekmedium. In een kweek met een hoge calcium concentratie vond Wolterbeek een stijging in de celdeling als de kankerverwekkende stof wordt toegevoegd, vitamine A had hierop een remmend effect. Het lukte de promovendus om de BAP-geinduceerde celdeling ook in levende hamster aan te tonen. Wolterbeek vond een duidelijke relatie tussen de hoeveelheid BAP-DNA-adducten, celdeling en de expressie van het tumor-suppressor gen. Een effect van vitamine A of beta-caroteen kon in hamsters niet worden aangetoond. Volgens Wolterbeek is dit te wijten aan een te laag BAP-gehalte in het eerste en een te hoog gehalte aan BAP-gehalte in het tweede experiment. Omdat beide experimenten langer dan een jaar duurden was het voor de promovendus niet mogelijk een de
rde experiment met een tussenliggende dosis Benzo(a)pyreen uit te voeren. Wel heeft hij voldoende aanwijzingen om te concluderen dat de BAP-dosis en de grootte van de BAP-deeltjes de belangrijkste factoren zijn die de tumorrespons bepalen.

Re:ageer