Wetenschap - 12 juni 1997

Verzekering tegen varkenspest in principe mogelijk

Verzekering tegen varkenspest in principe mogelijk

Verzekering tegen varkenspest in principe mogelijk
Bedrijfseconomie onderzoekt uniek probleem
Kunnen boeren zich in de toekomst verzekeren tegen de schade die het gevolg is van een besmettelijke dierziekte en andere rampspoed? Prof. dr Jerry Skees van de Kentucky University denkt van wel. Skees was in Wageningen op uitnodiging van de vakgroep Agrarische bedrijfseconomie. Door de varkenspest is het onderzoek naar risicomanagement en verzekeringen hoogst actueel geworden
Een oogst die door uitzonderlijke droogte verschrompelt op het veld, massale sterfte door uitbraak van een besmettelijke veeziekte, een overstroming die vele boerderijen tegelijk onder water zet. Bij zoveel rampspoed kloppen boeren al snel aan bij de overheid voor financiele hulp. Meestal niet tevergeefs. De varkenspest vormt het meest recente voorbeeld. De schade loopt inmiddels in de miljoenen guldens en de overheid betaalt
Een beroep op de overheid ligt voor de hand. Bij verzekeraars kunnen boeren niet terecht. Het afdekken van dergelijke rampspoed strookt niet met het basisprincipe van een verzekering, het poolen van risico. Dit principe werkt eenvoudig. Alle deelnemers aan een brandverzekering hebben een risico op brandschade, maar de kans op brandschade bij de ene client staat in principe los van het risico van de ander. Door het betalen van een premie kunnen verzekeringsnemers daardoor hun individuele risico afkopen
Veel risico's in de landbouw is echter systematisch. Een uitbraak van een besmettelijke veeziekte blijft bijvoorbeeld in het algemeen niet beperkt tot een bedrijf. Bovendien lopen talloze niet besmette bedrijven schade op door veterinaire noodmaatregelen als een vervoersverbod. Dergelijke rampscenario's zijn voor een verzekeringsmaatschappij niet of nauwelijks meer te behappen
Of de overheid ook in de toekomst blijft betalen, is echter de vraag. De varkenssector is inmiddels door de overheid gewaarschuwd. Bij een volgende uitbraak van varkenspest moet de sector meer zelf voor de kosten opdraaien. De dreigende taal van de overheid maakt het deels door de Europese Unie gefinancierde onderzoek Risk management and insurance van de vakgroep Agrarische bedrijfseconomie hoogst actueel
De vraag of de markt een rol kan spelen bij het verzekeren van besmettelijke veeziekten, stond onvermijdelijk centraal op een vierdaagse cursus van de vakgroep. Die nodigde hiervoor prof. dr Jerry Skees van de universiteit van Kentucky uit, specialist op dit gebied
Herverzekeren
Skees ziet goede mogelijkheden voor een marktgerichte oplossing. Recente ontwikkelingen op de internationale kapitaalmarkt maken het voor verzekeringsmaatschappijen makkelijker dit soort risico's te herverzekeren. Op de wereldmarkt voor verzekeringen worden systematische risico's weer onafhankelijk. Een uitbraak van varkenspest in Nederland heeft weinig te maken met het risico op een uitbraak in de Verenigde Staten, legt Skees uit. Internationale beleggers kunnen hiervan profiteren, zodat toch een markt kan ontstaan voor deze verzekeringen
Maar of het de verzekeringsmaatschappijen straks daadwerkelijk lukt het risico van een uitbraak van varkenspest of een andere besmettelijke ziekte te herverzekeren, kan Skees niet beantwoorden. Het is denkbaar dat de overheid toch nog een financiele rol zal spelen, door bijvoorbeeld verliezen boven een bepaald bedrag te vergoeden
Voor de kans van slagen van zo'n verzekering is het overigens belangrijk dat boeren geloven dat de overheid in de toekomst echt niet meer betaalt - anders sluiten ze geen verzekering af. Daarom moet de Nederlandse overheid zich hierover duidelijk uitspreken, meent Skees
In de VS, waar het klimaat grilliger is dan in Nederland en de kans op een volslagen mislukking van de oogst veel groter, bestaat veel ervaring met het verzekeren van gewassen. Het zwaar door de overheid gesubsidieerde systeem werkt echter allerminst naar tevredenheid van Amerikaanse economen, die vinden dat het systeem veel te duur is geworden
Lui
Nederland kan volgens Skees van de in de VS gemaakte fouten leren. Wees voorzichtig met overheidsbemoeienis, zo waarschuwde hij meerdere malen. De belangrijkste fout in de VS is naar de mening van Skees het ontbreken van prikkels voor verzekeringsmaatschappijen om clienten kritisch te selecteren. De comfortabele zekerheid dat de overheid de verliezen toch wel dekt, heeft de maatschappijen lui gemaakt
Voor zover Skees weet, bestaat nog nergens in de wereld een verzekering die de schade van besmettelijke dierziekten dekt. De onderzoekers dr ir Ruud Huirne en ir Miranda Meuwissen van Agrarische bedrijfseconomie werken volgens Skees dan ook aan een uniek probleem. Voor doorgaans risicomijdende boeren kan een marktgericht systeem een wenselijke ontwikkeling betekenen. Ze zijn dan niet meer afhankelijk van liefdadigheid van een grillige overheid. Skees: Misschien betaalt de overheid de volgende keer, misschien niet. Dat zijn vragen waar boeren wakker van kunnen liggen. Dat noem ik risico.

Re:ageer