Wetenschap - 15 juni 1995

Vervuilde waterbodems worden vanzelf schoner

Vervuilde waterbodems worden vanzelf schoner

Chloorverbindingen in vervuild slib breken vanzelf af. Na 20 jaar blijkt de giftigheid van PCB's, dioxines en chloorbenzenen in de bodems van het Ketelmeer met 75 procent verminderd. Bacterien breken deze verbindingen onder zuurstofloze omstandigheden af tot minder schadelijke stoffen die uiteindelijk kunnen worden omgezet tot kooldioxide en zouten. Dit concludeert dr ir K. Beurskens die op 13 juni is gepromoveerd bij de hoogleraar microbiologie prof. dr A.J.B. Zehnder.

Tot voor kort werd aangenomen dat gechloreerde aromatische verbindingen die in het bodemslib terechtkomen persistent zijn. Mede daarom zijn grootse plannen opgezet om vervuilde bodemslib, dat baggeraars in havens en kanalen verwijderen, in depots op te slaan. De totale hoeveelheid vervuild slib wordt geschat op 100 miljoen kubieke meter. De hoop is dat technici in de toekomst methoden vinden om het vervuilde bagger weer schoon te maken. Maar op de vakgroep Microbiologie ontdekten onderzoekers dat er bacterien zijn die de chloorverbindingen onder zuurstofloze omstandigheden zelf kunnen afbreken. Beurskens heeft toen voor het RIZA (Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling) onderzocht of deze bacterien onder natuurlijke omstandigheden ook hun werk doen. De concentratie aan stoffen in gedroogde monsters van twintig jaar geleden werden vergeleken met monsters uit de jaren tachtig en negentig. Het blijkt dat de oude monsters een vijf maal hogere concentratie aa
n dioxines en PCB's bevatten. Beurskens heeft gekeken of dat komt doordat de dioxines en PCB's zich verspreid hebben over het meer. Dit bleek niet het geval. De bacterien blijken vooral de sterk toxische PCB's en dioxines - met platte structuren - af te breken. Volgens Beurskens blijkt nu dat vervuild bagger wel degelijk weer schoon kan worden.

Na de zuurstofloze periode, moet je de bagger blootstellen aan zuurstof, waardoor de reststoffen worden afgebroken tot kooldioxide en zouten. Ik denk hierbij aan rietfilters die het slib zuurstofrijk maken." Er resteert echter nog een groot probleem. Het slib is vaak ook rijk aan zware metalen en die blijven in het slib. Dit zou je er op een andere manier uit moeten halen. Ik denk aan fytosanitatie. Planten die in staat zijn deze metalen op te nemen. Maar dat is inderdaad nog een groot probleem, ja."

Re:ageer