Wetenschap - 18 september 1997

Varroa

Varroa

Varroa
De bijenziekte Varroa is opgedoken in Schotland, meldt het LNV-blad LBAktualiteiten. Bijenhouders moeten uitbraken onmiddellijk melden. Hoe pakken we dat in Nederland aan?
In Nederland hebben we Varroa - geen ziekte maar een mijt - sinds 1983. De mijt zit ook al lang in Engeland. Ik weet niet waarom het zo lang heeft geduurd voor ze in Schotland terecht kwam. Misschien is er weinig contact tussen Engelse en Schotse imkers of komen er in het grensgebied weinig volken voor
Imkers reizen veel rond met hun volken, van het ene veld waar ze honing kunnen verzamelen naar het andere. In Nederland zijn de afstanden niet zo groot, maar in andere landen leggen imkers enorme afstanden af met hun volken. In Vietnam brengen imkers uit Hanoi hun volken naar de rubberplantages in het zuiden, een afstand van zo'n 1500 kilometer. In China rijdt een trein met bijenvolken als het ware de seizoenen af. De imkers leven op die trein
De Varroa-mijt kwam oorspronkelijk voor op de oosterse honingbij. Toen volken van de westerse honingbij werden ingevoerd in Azie raakten zij na verloop van tijd besmet. Van het uiterste oosten van Rusland zijn besmette bijen naar de Poolse grens getransporteerd. Rond 1970 gingen in Midden-Europa de eerste volken dood. Nu is zo ongeveer de hele wereld besmet
De Varroa-mijt zuigt bloed van de bijen op en stapt de broedcellen binnen, waar ze larven en poppen besmet en hun bloed opneemt. In die cellen vermenigvuldigt de mijt zich. Doet een imker met een besmet volk niets, dan is het volk binnen enkele jaren dood. Een belangrijke reden van die sterfte is dat de mijten gaatjes prikken in allerlei membranen van broed en bijen. Via die gaatjes worden in ieder geval virussen en waarschijnlijk ook bacterien overgedragen
Imkers gaan de besmetting vooral met chemicalien te lijf. Maar sommige bestrijdingsmiddelen kunnen uiteindelijk in de honing terechtkomen. Bovendien krijg je resistentie, dus moet je steeds meer en andere middelen gebruiken
Hier hebben we een andere benadering ontworpen. Willem Jan Boot is gepromoveerd op een proefschrift over het leven van de Varroa-mijt. Dat werk heeft geleid tot een biotechnische bestrijding van de mijt. Die blijkt namelijk darrencellen twaalf keer zo snel te besmetten als andere cellen. Een imker kan zijn bijen aanzetten om veel darrenbroed op te kweken. De mijten besmetten die darrenraten, die je vervolgens kunt verwijderen. Dit jaar hebben we in samenwerking met de Ambrosiushoeve, een proefbedrijf voor bestuiving en bijenhouderij, op drie plaatsen cursussen gegeven voor imkers. Het lijkt erop dat de methode aanslaat

Re:ageer