Wetenschap - 20 november 1997

Vandaag geslacht, morgen als karbonade naar de supermarkt

Vandaag geslacht, morgen als karbonade naar de supermarkt

Vandaag geslacht, morgen als karbonade naar de supermarkt
Nieuw vak over kwaliteitszorg slaat aan
Zodiac wil meer aandacht voor kwaliteit en dierwelzijn, naast het traditionele accent op productieverhoging. Het nieuwe vak Applicaties van kwaliteitszorg in de dierlijke productie wil studenten laten zien hoe bedrijven in de praktijk omgaan met kwaliteitszorg. Vrijdag gingen de studenten op excursie naar agrogigant Nutreco
Rook kringelt langs de handrem van de auto van docent dr ir Egbert Kanis. Een paar honderd meter voor de slachterij in Druten geeft de oude Lada er de brui aan. Gelukkig staat even verderop een bord van garage Van der Wielen
Kanis is met vijftien studenten op excursie naar agrogigant Nutreco. Het doel vanochtend is de varkensslachterij in het Gelderse Druten; vanmiddag is het hoofdgebouw aan de beurt. Geslacht wordt er in Druten niet vandaag, want een week geleden is er in de buurt een geval van varkenspest geconstateerd. De slachterij ligt in het gebied waar een vervoersverbod geldt
De studenten zitten al aan de koffie als Kanis binnenkomt. Plant manager Jo Duys vertelt over de kwaliteitszorg in de slachterij. In een varkenspestloze week slacht zijn bedrijf achttienduizend varkens. De varkens die de ene dag binnenkomen moeten de volgende dag als karbonade en ham naar de supermarkten. Bovendien moet de slachterij bulkbeesten en varkens die zijn gefokt onder de strenge eisen van het IKB-label (Integraal Keten Beheer) apart houden. Albert Heijn wil zeker weten dat het varkensvlees in zijn schappen aan strenge criteria voldoet. De slachterij in Druten is een van de drie Nederlandse slachterijen die aan de distributiecentra van de grootgrutter mogen leveren, meldt Duys trots. Om zijn afnemers van vlees te blijven voorzien, heeft hij ruimte gehuurd in een slachterij buiten het vervoersverbodgebied. Mijn eigen slachters slachten onze varkens. Vervolgens komen de karkassen alsnog naar Druten
Muziek schalt door de lege slachthallen als Duys zijn bedrijf laat zien. Petjes, dunne plastic overjassen en zakken over de schoenen zijn verplicht. De stallen waar de varkens normaal binnenkomen zijn leeg en donker
Rangorde
Als de varkens aankomen krijgen ze eerst anderhalf uur rust. Ze worden dan een aantal keer gedoucht. Dat maakt de varkens rustig en geeft de nodige afleiding. Zonder afleiding willen de dieren de sociale rangorde bepalen en gaan ze vechten. En die stress vlak voor de slacht is slecht voor de vleeskwaliteit. De stofwisseling gaat op volle toeren werken, waardoor er na de slacht veel melkzuur in de spieren wordt geproduceerd. Het vlees verliest daardoor te veel water
Ook de slachtlijn ligt er verlaten bij. In een hal verderop wordt wel gewerkt. Zo'n veertig mensen zijn bezig halve varkenskarkassen te versnijden tot hammen en karbonades. In een koelcel liggen de lappen bacon en de hammen in Parmezaanse kruiden klaar voor transport
De excursie naar de Drutense slachterij is onderdeel van het nieuwe vak Applicaties van kwaliteitszorg in de dierlijke productie. Het vrije-keuzevak wordt gegeven door vier vakgroepen: Veehouderij, Veefokkerij, Veevoeding en Levensmiddelentechnologie. Het moet invulling geven aan het streven van de Zodiac-vakgroepen om meer aandacht te geven aan kwaliteit en dierenwelzijn, naast de traditionele aandacht voor productie
De initiatiefnemers willen studenten in de praktijk laten meekijken hoe bedrijven in de agrarische sector met kwaliteitszorg en ketenbeheer omgaan. Bij elk bedrijfsbezoek is tijd gereserveerd voor discussie met mensen uit de praktijk. De studenten moeten na de excursies in groepjes een thema verder uitdiepen en hun bevindingen presenteren
Kanis is tevreden met de belangstelling; vijftien studenten is niet gek voor een nieuw vak. De studenten zijn goed te spreken over het vak. Ik heb ook Inleiding kwaliteitskunde gevolgd, maar daar krijg je alleen theorie. In dit vak kun je bij echte bedrijven kijken hoe ze in de praktijk met kwaliteit omgaan.
Longproblemen
Het middagdeel van de excursie begint met een lunch op het hoofdkantoor van Nutreco in Boxmeer. Na de soep uiteraard een goed stuk vlees. Ir. Marc Cox, in 1990 afgestudeerd zootechnicus en nu manager bij Nutreco-dochter Hendrix Voeders, vertelt over kwaliteitszorg in de varkenshouderij. Het voer maakt niet meer het verschil. Iedereen kan voer maken. Alleen deskundig advies maakt uit. zegt Cox. Volgens hem is Hendrix de beste voederleverancier omdat hij de beste buitendienst heeft met veel jonge adviseurs die de actuele kennis van de universiteit bij de boer kunnen brengen
Dat Nutreco bedrijven heeft in de hele varkenssector, heeft voordelen. Een goede slachterij zoals die in Druten informeert de boeren over de gezondheidstoestand van de geslachte varkens. Dat is nodig; bij sommige varkenshouders heeft meer dan veertig procent van de varkens longproblemen. Als de slachterij die informatie doorspeelt aan de boer, kan hij nog eens goed kijken naar de luchtkwaliteit in zijn stallen
Na een presentatie over de basis van de varkensketen - de fokkerij - is het al een uur of drie. Eigenlijk zouden de studenten nog een eerste presentatie moeten geven over de thema's die ze later verder zullen uitwerken. Maar die vervalt; er zou anders geen tijd meer zijn voor discussie met de praktijk over wat de consument in de toekomst verwacht van het varkensvlees en hoe de boer moet omgaan met medicijnen
De Lada is intussen gebruiksklaar gemaakt. De schade viel mee: de luchtinlaat stond nog in de zomerstand en het oliepeil was te laag. Kanis kan naar huis

Re:ageer