Wetenschap - 24 oktober 1996

Van der Werff

Van der Werff

In een recent verschenen proefschrift wordt een ziektedruk van tien procent van een of ander gewas als ernstig probleem beschreven. Tien procent is toch niet zo veel?


Dat hangt er maar van af. Als tien procent van de planten op een perceel ziek is, kan ik me voorstellen dat een boer ermee kan leven. Als het betekent dat tien procent van het areaal besmet is, terwijl dat niet gelijkmatig is verdeeld, kan het betekenen dat een boer zijn hele oogst verliest. Dat is natuurlijk wel erg.

Natuurlijk hadden we in het verleden het idee dat een nullast voor ziekten mogelijk was. Dan was wel een massale inzet van bestrijdingsmiddelen nodig. Afgezien van het feit dat het ook toen niet lukte, vinden we inmiddels dat we zo min mogelijk bestrijdingsmiddelen moeten gebruiken.

Er wordt nu langs veel meer wegen gezocht naar mogelijkheden voor het bestrijden van ziekten en plagen. Een van die mogelijkheden is het zoeken naar resistentiegenen en die, al dan niet met behulp van genetische manipulatie, inbouwen in de gewassen. Zolang dat werkt vind ik dat mooi. Hoewel sommigen die ermee bezig zijn zeggen dat het plagen definitief kan uitbannen, blijf ik wat voorzichtiger. Zo vind ik de optie van het inbouwen van virale eiwitgenen in planten, waardoor een vorm van immuniteit ontstaat, heel interessant. Ik denk echter dat het een nieuw wapen toevoegt aan ons arsenaal en dat het niet de definitieve oplossing is.

Door die resistenties ontstaat ongetwijfeld een nieuwe selectiedruk; het gaat een aantal jaren goed en dan ineens is er weer een ziekte. Zo gaat dat, vrees ik. Aan de andere kant zijn er wel degelijk voorbeelden van ziekten die volledig zijn uitgebannen dankzij de resistentie-veredeling.

Hoeveel ziektedruk acceptabel is, hangt af van de economische waarde van een product. Als die niet al te hoog is - tarwe levert misschien drieduizend gulden per hectare op - is vijf tot tien procent schade best acceptabel. In de bollenteelt gaat het al gauw om tienduizenden guldens per hectare en dan wil zo'n ondernemer de schade natuurlijk beperken tot minder dan een procent. In de bollen gaat het om bodemgebonden ziekteverwekkers. Het zou verstandig zijn om dan niet jaar in jaar uit bollen op hetzelfde perceel te verbouwen, maar om dat af te wisselen. Het probleem is echter dat maar weinig grond geschikt is voor de bollenteelt. Hoewel, ook daar zijn oplossingen voor.

Re:ageer