Wetenschap - 29 juni 1995

Van der Lende

Van der Lende

De discussie over Herman de stier is onlangs weer opgerakeld door diens geestelijk vader, prof. Herman de Boer. De geboorte van het dier zou een lucky shot geweest zijn. Is dit het einde van deze technologie?

Ik was heel verbaasd over die uitspraak, want het is al heel lang bekend dat de kans op succes bij het inbouwen van genen bij landbouwhuisdieren heel gering is. Als je duizend eicellen gebruikt, hou je er aan het eind tussen de vijf en tien over. Bij de rest is het genetisch materiaal niet geincorporeerd in de genen van het embryo, of het embryo overleeft het niet of het genconstruct komt niet tot expressie. Deze feiten zijn gewoon in de literatuur terug te vinden en het zou me heel erg verbazen als De Boer ze niet kende toen hij aan het experimenteren sloeg.

Bovendien is het niet zo dat Herman het enige dier is waar het bij gelukt is. GenePharming houdt natuurlijk zijn resultaten geheim, maar volgens mij hebben ze meer dieren waar het genconstruct is aangeslagen. Wat wel een meevaller was voor De Boer is dat het met Herman zo snel lukte en dat het ook nog eens een stiertje was.

De gedachte van een jaar of vijftien, twintig geleden dat de gentechniek van belang is voor welzijns- of produktieverbetering van landbouwhuisdieren is, althans in mijn omgeving op het IVO-DLO en sinds een jaar op Zodiac, al lang verlaten. Dat heeft overigens niets te maken met het feit dat de slagingskans zo klein is, want ook met een gering aantal dieren kun je een eigenschap heel goed in een populatie kruisen. Wat belangrijker is, is dat je geen grip hebt op de plek waar de eigenschap komt. Bij het ene dier zit het op chromosoom 1, bij het andere op chromosoom 2. Als deze dieren worden ingekruisd is het een kwestie van tijd en de nakomelingen komen elkaar tegen en dan ontstaan er dieren met twee of drie maal de eigenschap. Dat is niet wenselijk.

Op het gebied van de farmaceutica is de techniek nog steeds veelbelovend, afgezien van de discussie of het wenselijk is geneesmiddelen langs deze weg te produceren. Ik verwacht echt wel binnen vijf a tien jaar resultaten. De populatie transgene schapen die in Schotland is ontwikkeld, is niet voor niets overgenomen door een farmaceutisch bedrijf.

Het probleem met het interview met De Boer is dat hij de indruk wekte de enige te zijn die de techniek kan toepassen. Dat is en was niet waar. Hij was de eerste die erin slaagde een transgeen rund te produceren, maar anderen waren al veel langer bezig met schapen en varkens."

Re:ageer